صنایع شیمیاییغذایی و دارویی

گوارگام چیست و چه کاربردهایی دارد؟

گوارگام یا صمغ گوار از نظر ماهیت ساختاری نوعی پلی ساکارید بوده که زنجیره اصلی آن مانوز است و گروه های جانبی متصل به آن نیز از نوع گالاکتوز می باشند. این ماده از گیاه گوار استخراج شده و در ترکیب با آب، محلولی غلیظ را ایجاد می کند که به سبب داشتن این ویژگی در صنایع غذایی کاربرد های بسیاری دارد.

گیاه گوار به شکل لوبیا است و اصلی ترین مناطق پرورش دهنده آن، کشور های هند و پاکستان می باشند؛ با این وجود آمریکا، استرالیا و آفریقا نیز در تولید و صادرات این گیاه پر کاربرد به سایر نقاط جهان سهیم می باشند. گوارگام دارای خاصیت غلیظ کنندگی و پایدارکنندگی بوده و در صنایع غذایی، دارویی و همچنین آرایشی نقش امولسیفایری خود را نیز به نمایش می گذارد.

این ماده پس از طی کردن مراحل صنعتی به یک پودر یکدست و نرم سفید رنگ تبدیل می گردد و در نهایت در صنایع مختلف به عنوان یکی از مواد اولیه فرآورده های تولیدی به کار برده می شود.

پاسخ به سوالات در نشریه جهان شیمی فیزیک

برای اطلاع از چگونگی تهیه صمغ گوار و کاربرد های این ترکیب در صنعت با نشریه جهان شیمی فیزیک همراه بمانید.

چگونگی تهیه گوارگام

با توجه به نوع کاربرد محصول نهایی که صمغ گوار در آن به کاربرده می شود، ممکن است مراحل تولید کمی متفاوت صورت گیرد. اما به طور کلی صنعت گران معمولاً گیاه گوار را حرارت می دهند تا کاملاً خشک شود، سپس با انجام مرحله سایش، پوست ریزی رخ می دهد و در نهایت نیز به الک کردن و پرداخت آن می پردازند.

فرآیند تهیه گوارگام به عنوان یک افزودنی غذایی از مراحل مختلفی تشکیل شده است. ابتدا شاخه های مناسب گوار انتخاب شده و در یک مخلوط کن مخروطی خیسانده می شوند که به این مرحله پیش هیدراته شدن می گویند. این مرحله از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چرا که تعیین کننده میزان هیدراتاسیون و PH محصول نهایی می باشد.

در مراحل بعدی پوسته دور دانه های گیاه گوار بواسطه حرارت اعمال شده جدا می گردند و در نهایت نسبتاً خشک می شود. طی مراحل سنگ زنی گیاه کاملاً پودر شده و در مراحل بعدی تصفیه می گردد تا گوارگام که پودری سفید رنگ است را ایجاد نماید.

 

مواد شیمیایی مرتبط با گوارگام

 

آشنایی با کاربرد های گوارگام در صنعت

همانطور که گفته شد، گوارگام به واسطه داشتن خاصیت غلیظ کننده، امولسیفایری و ژل کنندگی خود در زمینه های مختلفی از جمله صنایع غذایی، دارویی و آرایشی و بهداشتی کاربرد های عمده ای دارد. در ادامه به توضیح اجمالی هر کدام از این کاربرد ها خواهیم پرداخت.

صنایع غذایی

شاید به توان گفت درصد عمده ای از گوارگام به عنوان یک ماده افزودنی در تولید فرآورده های غذایی مورد استفاده قرار می گیرد. این صمغ یکی از ارزان ترین هیدروکلوئید های موجود بوده و دارای مزایایی همچون نگهداری آب، غنی بودن از فیبر، داشتن کالری ناچیز، کمک به تشکیل بلور های یخ و… می باشد.

یکی از رایج ترین موارد استفاده از گوارگام در صنایع غذایی، تهیه انواع بستنی است. این صمغ با داشتن خاصیت هیدراتاسیون سریع در آب سرد به عنوان یک استابلایزر و پایدار کننده باعث همبستگی مواد اولیه مورد استفاده در تهیه بستنی می گردد. تنها ۰.۲ درصد از این ماده در مدت ۲۰-۳۰ ثانیه و تحت دمای بالا بستنی با کیفیتی را فراهم می آورد.

از جمله سایر فرآورده های غذایی حاوی صمغ گوارگام می توان به دسر های سرد، محصولات پخت شده مثل کیک و کلوچه، انواع سس، لبنیات، انواع نوشیدنی، فرآورده های کنسرو شده، انواع مربا و به طور کلی فرآورده های رژیمی اشاره کرد.

گوارگام چیست و چه کاربردهایی دارد ؟
گوارگام چیست و چه کاربردهایی دارد ؟

صنایع دارویی

از آنجایی که گوارگام منشأیی طبیعی دارد، دارای خواص زیادی برای سلامت ما است. متخصصین علوم پزشکی بر این باورند که این ترکیب برای درمان یبوست، دیابت، اسهال، کلسترول بالا و سندروم روده تحریک پذیر بسیار مفید می باشد.

 جالب است بدانید…

خاصیت کاهش دهندگی کلسترول این ماده در کنار پکتین که یکی از همراهان گوارگام در صنایع غذایی است، دو چندان می گردد.

به غیر از موارد گفته شده، از گوارگام در صنعت داروسازی به عنوان عامل بالا برنده ویسکوزیته و افزایش دهنده چسبندگی مواد تشکیل دهنده قرص ها نیز استفاده می شود.

آرایشی و بهداشتی

خاصیت قوام دهندگی و امولسیفایری گوارگام در زمینه تولید محصولات آرایشی و بهداشتی نیز بسیار مورد استفاده قرار می گیرد. تولیدکنندگان فعال در این حوزه از این صمغ برای تولید فرآورده هایی همچون لوسیون، شامپو، ژل مو، صابون، محصولات مراقبت از پوست و ضد پیری، لوازم آرایش چشم و صورت، رژ لب، خمیر دندان، کرم های اصلاح و… استفاده می کنند.

گوارگام چیست

گوارگام از دانه های گیاه گوار با نام علمی cyamopsis tetragonoloba گرفته می شود. گوارگام را گاران نیز می نامند. نام آن از کلمه سانسکریت به معنای «غذای گاو» گرفته شده است. گوارگام نوعی صمغ طبیعی است که از آسیاب کردن دانه های گیاه گوار بدست می آید. از این صمغ به عنوان ضخیم کننده و تثبیت کننده در صنایع مختلف استفاده می شود. گوارگام در مقایسه با سایر ضخیم‌ کننده ‌و تثبیت ‌کننده‌ها نسبتا مقرون به صرفه است. این صمغ یک ماده چسبنده، نرم‌ کننده و امولسیفایر مؤثر است.

یکی از خواص مهم گوارگام، پلی ساکارید بودن آن است. همچنین این صمغ سرشار از گالاکتوز و مانوز است. گوارگام به نام‌ های دیگری همچون گواران، گوما گوار، گومه گوار و گالاکتومانان نیز در جهان شناخته می‌ شود. این صمغ در بسیاری از بخش‌ های صنایع مختلف مانند صنعت معدن، نفت، حفاری و نساجی، صنایع غذایی، داروسازی، آرایشی، تصفیه آب، شیرینی ‌پزی و بسیاری موارد دیگر استفاده می ‌شود.

گوارگام را می توان به عنوان یک هیدروکلوئید نیز نام برد. از این صمغ می توان به عنوان یک محصول کلیدی برای انسان ها و حیوانات یاد کرد زیرا دارای خاصیت تغذیه ای بسیار بالایی است.

مضرات گوارگام

گوارگام فواید بسیار زیادی برای سلامتی دارد. اما در دوزهای بالا خیلی سریع حجیم می شود و پس از مصرف و ترکیب با مایع کنترل آن دشوار است. در دوزهای بسیار بالا (بسیار بالاتر از آنچه در اکثر محصولات و یا مکمل ها موجود است)، با عوارض جانبی جدی از جمله آمبولی ریه، پارگی مری، انسداد روده کوچک و انسداد مجرا همراه است.

برخی از مطالعات همچنین حساسیت آلرژیک به گوارگام را در افراد مبتلا به آلرژی سویا و افرادی که به دلیل کار در محیط‌ های صنعتی خاص در معرض دانه های گیاه گوار قرار گرفتند، نشان داده‌ است. این صمغ به صورت خام، فقط برای استفاده خارجی است. قبل از استفاده از این صمغ برای اهداف درمانی، مشورت با یک پزشک ضروری است.

به افرادی که دارای مشکلاتی از جمله انسداد دستگاه گوارش، پوست حساس هستند و یا تحت عمل جراحی قرار دارند، توصیه می‌ شود که از محصولات حاوی گوارگام بدون نظر پزشک استفاده نکنند. همچنین این صمغ را باید دور از دسترس کودکان نگه داری کنید. زنان باردار و شیرده نیز نباید از محصولات حاوی این صمغ استفاده کنند.

محصولات آرایشی بهداشتی حاوی این صمغ هرگز نباید در نزدیکی چشم ها، داخل بینی و گوش ها و یا در سایر نقاط حساس پوست استفاده شود. عوارض جانبی احتمالی مصرف این صمغ شامل افت قند خون، تحریک پوست، نفخ، گرفتگی شکم و اسهال است. برای جلوگیری از بروز عوارض جانبی قبل از مصرف با پزشک متخصص مشورت کنید.

کاربرد گوارگام

گوارگام یک هیدروکلوئید کارآمد و موثر است. این صمغ کاربرد بسیار زیادی در صنایع مختلف دارد. گوارگام بافت و ویسکوزیته را در بسیاری از محصولات از جمله بستنی ها، لبنیات، سس ها، سوپ ها، نوشیدنی ها، نان ها و محصولات بهداشتی و آرایشی بهینه می کند. برخی از کاربرد های گوارگام در صنایع مختلف عبارتند از:

صنعت لبنیات

از این صمغ در تهیه بستنی به عنوان تثبیت کننده اصلی استفاده می شود. این صمغ با جلوگیری از تشکیل کریستال های درشت یخ، بافت مورد نظر تولید کننده بستنی را تضمین می کند و در طول چرخه های انجماد و ذوب به محصول پایداری می بخشد.

برای محصولات لبنی، گوارگام به عنوان یک عامل تعلیق کننده و یک تثبیت کننده عمل می کند. همچنین این صمغ به ایجاد حس و بافت مطلوب در دهان هنگام مصرف لبنیات کمک کند.

صنعت تولید سس، سوپ و نوشیدنی ها

این صمغ یک هیدروکلوئید غلیظ شده بسیار موثر و کارآمد در صورت پراکندگی در فرمولاسیون های مبتنی بر آب است. گوارگام ویسکوزیته و پایداری مطلوب را همراه با ظاهری مناسب به محصولاتی همچون سس ها، سوپ ها و نوشیدنی ها می دهد.

صنعت نانوایی و شرینی پزی

گوارگام یک غلیظ کننده و عامل تعلیق کننده مناسب برای بهبود بافت و انعطاف پذیری در شیرینی، کیک، کلوچه و نودل است. در تهیه نان، این صمغ به حفظ رطوبت بسیار کمک می کند. گوارگام نان را برای مدت طولانی تری صاف، انعطاف پذیر و تازه نگه می دارد و در نتیجه ماندگاری این محصول را افزایش می دهد.

صنعت ساخت محصولات مراقبت های شخصی

گوارگام در آب سرد و گرم به خوبی محلول است. کیفیت محافظتی تشکیل دهنده کلوئید این صمغ، باعث ایجاد امولسیون های پایدار می شود و آن را به یک غلیظ کننده و عامل تعلیق خوب در تولید محصولات آرایشی، کرم ها، ژله ها و پمادها تبدیل می کند. این صمغ، همچنین ویسکوزیته و بافت مورد نظر را به شامپوها و نرم کننده ها می بخشد.

پودر گوارگام

پودر گوارگام، پودری متمایل به سفید و زرد رنگ است که بوی جزئی دارد. پودر گوارگام گرید غذایی از آندوسپرم آسیاب شده گیاه گوار به دست می آید. غلاف های بذر گوار به صورت گروهی رشد می کنند. ۱۰۰ کیلو گرم بذر گوار تقریبا ۲۹ کیلو گرم آندوسپرم تولید می کند. هند و به دنبال آن پاکستان و ایالات متحده تولید کننده اصلی دانه های گوار هستند و تقریبا ۸۰ درصد از کل تولید جهان را به خود اختصاص داده اند. گیاه گوار در مناطق نیمه خشک و نیمه گرمسیری به خوبی رشد می کند.

گوارگام صنعتی

گوارگام دارای دو گرید غذایی و صنعتی است. گرید صنعتی این صمغ کاربرد های بسیار زیادی در صنایع مختلف دارد. بزرگترین بازار صمغ گوار در صنایع غذایی است که در آن به عنوان غلیظ کننده و چسبنده آب آزاد استفاده می شود. این صمغ همچنین در بسیاری از کاربردهای صنعتی از جمله صنایع داروسازی، کشاورزی، تولید کاغذ و صنعت نفت و گاز کاربرد گسترده ای پیدا کرده است.

خرید گوارگام

نوشته های مشابه

‫۳ دیدگاه ها

  1. با تشکر از مطلب خوبتون
    سوال من این است که آیا می توان از در مخلوط میلک شیک از صمغ گوار و زانتان هم برای به دست آوردن ویسکوزیته مطلوب استفاده نمود؟

    1. سلام
      در مخلوط میلک شیک از صمغ گوار و زانتان هردو برای افزایش ویسکوزیته مطلوب استفاده میشود . گوارگام و گزانتان گام با هم نیز قابل استفاده هستند .

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا