آرایشی و بهداشتیصنایع شیمیاییغذایی و دارویی

آشنایی با اسید اگزالیک و کاربردهای آن

اسید اگزالیک که به اسید اتاندیوئیک نیز معروف است ، یک ترکیب طبیعی است که در انواع مختلف سبزیجات یافت می شود. اسید اگزالیک  در حالت جامد ماده ای بی رنگ و کریستالی است که موقع حل شدن در آب محلولی شفاف و بی رنگ تولید می کند.

اسید اگزالیک یا جوهر ترشک غالباً در مقادیر بسیار اندک توسط انسان مصرف می شود. این ماده در اکثر خوراکیهای طبیعی از جمله اسفناج ، کلم بروکلی ، خیار ، سیب زمینی و سبزیجات وجود دارد و  مصرف مقادیر کم آن برای سلامتی مفید است.

این ماده عضوی از خانواده اسیدهای کربوکسیلیک است که نسبت به اسید استیک قوی تر است و کاربرد فراوانی در صنایع دارد. در صنعت اسید اگزالیک عمدتا با اکسیداسیون کربوهیدرات ها یا گلوکز توسط اسید نیتریک یا هوا در حضور وانادیم پنتوکسید تولید می شود.

کاربردهای اسید اگزالیک

اسید اگزالیک یک ماده شیمیایی ایده آل برای مقاصد خانه داری و تمیزکاری است. ویژگیهای سفیدکنندگی آن برای استریل کردن وسایل خانه بسیار مناسب است و به صورت کارآمد می تواند زنگ زدگی ها را از روی سطوح مختلف از بین ببرد. اسید اگزالیک یک ترکیب عالی برای حذف لکه های مختلف بر روی وان و سینک های ظرفشویی است.

در صنعت نیز این ماده گاهی اوقات برای پردازش مواد معدنی استفاده می شود و از خاصیت سفیدکنندگی آن می توان برای استریل کردن تجهیزات مختلف استفاده کرد. اسید اگزالیک در کارخانه‌های نساجی برای رنگ کردن و سفید کردن الیاف مورد استفاده قرار می گیرد.

مراکز پزشکی نیز از این ماده برای خالص سازی برخی مواد شیمیایی یا رقیق کردن آنها استفاده می کنند. اسید اگزالیک  همچنین به عنوان یک عامل احیاء کننده در تولید فیلم عکاسی استفاده می شود و می تواند برای حذف کلسیم از فاضلاب نیز ماده ای کارآمد باشد.

فواید اسید اگزالیک برای سلامتی

این اسید برای سلامت روده بزرگ مهم است و در صورتی که به مقدار کافی مصرف نشود بدن می تواند آنرا از ویتامین C سنتز کند. مصرف مواد غذایی حاوی این ماده و کلسیم به صورت همزمان خطر بروز سنگ های کلیوی را کاهش می دهد زیرا اسید اگزالیک در روده به کلسیم متصل می شود.

همه مواد غذایی غنی از آنتی اکسیدان حاوی مقادیر بالایی اسید اگزالیک هستند و به همین دلیل تحقیقات نشان داده است که این ماده خواص ضد سرطانی دارد.

مطالعات نشان داده است در صورت ابتلا به سرطان سطح این ماده در خون کاهش می یابد و مصرف مقادیر کافی اسید اگزالیک در این شرایط می تواند همه سلولهای غیرطبیعی موجود در بدن را بدون هیچ عارضه جانبی از بین ببرد. تاثیر این ماده در درمان سرطان مثبت و مستند است و با خوردن آن از طریق غذاها و نوشیدنی ها سلولهای سرطانی ، باکتریها ، ویروس ها و پلاک های موجود در رگ ها از بین می رود.

از طرفی پرتودرمانی برای درمان تومورها باعث تجزیه اسید اگزالیک در خون می شود که این امر سیستم ایمنی بدن را تضعیف می کند بنابراین بدن قادر به مقابله با بیماری ویروسی یا باکتریایی نیست و به همین دلیل بسیاری از بیماران سرطانی در اثر سرطان ناشی از ذات الریه یا سینه پهلو ویروسی می میرند.

رابطه این اسید با سنگ کلیه

حدود ۸۰% سنگ های کلیوی از اگزالات کلسیم تشکیل شده اند به همین دلیل افرادی که سابقه سنگ کلیه دارند باید از مصرف خوراکیهای حاوی مقدار بالای اسید اگزالیک خودداری کنند. هرچند تحقیقات نشان داده است که اگزالات موجود در سنگ های کلیوی حاصل تولید آن در بدن است نه مصرف آن از طریق مواد غذایی. با اینحال افراد مبتلا به سنگ های کلیوی باید کمتر از ۵۰ میلی گرم در روز این ماده را مصرف کنند.

یکی از روش های مفید برای کاهش سطح این اسید مواد غذایی این است که سبزیجات را بجوشانید ، این کار سطح اگزالات را از ۹۰% به ۳۰% کاهش می دهد . همچنین برای عدم ابتلا به سنگ های کلیوی نوشیدن مقدار فراوان آب در طول روز و مصرف مقدار کافی کلسیم برای حذف اگزالات اضافی از طریق روده ها توصیه می شود.

ملاحظات ایمنی در رابطه با این اسید

این اسید به شکل خالص بسیار خطرناک است زیرا سمی و خورنده است و باید با دقت با آن کار کرد. برای مخلوط کردن پودر آن در آب حتما دستکش بپوشید و استفاده از عینک و ماسک نیز ضروری است تا بخارات آن به چشم و ریه آسیب نزند.

برچسب ها

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن