سیاره زهره (سیاره ناهید) چیست؟ – ساختار و مقایسه آن با زمین

در منظومه شمسی دومین سیاره از نظر نزدیکی به خورشید سیاره زهره (سیاره ناهید) است. نام لاتین این سیاره ونوس بوده و درخشان ترین جرم آسمانی بعد از ماه است. برای معرفی این سیاره و بیان شگفتی های آن با این مقاله نشریه جهان شیمی فیزیک ما را همراهی کنید.

فهرست مطالب :

1- سیاره زهره (سیاره ناهید) چیست؟

2- جو یا اتمسفر سیاره زهره (سیاره ناهید)

3- ساختار درونی سیاره زهره (سیاره ناهید)

4- مقایسه سیاره زهره (سیاره ناهید) با سیاره زمین

5- چرخش سیاره زهره

6- رعد وبرق در سیاره زهره (سیاره ناهید)

7- فضاپیماهای سیاره زهره

8- زندگی و حیات در سیاره زهره

1- سیاره زهره (سیاره ناهید) چیست؟

سیاره زهره (سیاره ناهید) در منظومه شمسی بین عطارد و زمین قرار گرفته و نزدیک ترین سیاره به زمین می باشد. نام این سیاره از الهه ی زیبایی و عشق در یونان گرفته شده و به ونوس در زبان لاتین نام گرفته است. جرم، اندازه و ساختار این سیاره با زمین تقریبا یکسان است. کوه ها، آتشفشان ها و سنگ های دو سیاره مانند هم است. در هنگام طلوع خورشید در مشرق و هنگام غروب خورشید در مغرب دیده می شود. سیاره ناهید در منظومه شمسی گرم ترین سیاره می باشد. در سیاره زهره تراکم ابرها به قدری بالاست که در این سیاره خورشید را هم نمی توان دید. در سال 1610 گالیله کسی بود که متوجه شد سیاره زهره دارای حالت هایی به شکل ماه است.

2- جو یا اتمسفر سیاره زهره (سیاره ناهید) :

سیاره ناهید مانند کره ی زمین دارای جو می باشد. اما این جو بسیار ضخیم بوده و با این که نفوذ به آن دشوار است ولی جدیدا دانشمندان توانستند با نفوذ از این جو ضخیم اطلاعاتی درباره سطح ناهید به دست آورند. گاز اصلی در جو سیاره زهره دی اکسید کربن می باشد بر خلاف زمین که گازهای تشکیل دهنده جو آن بیشتر اکسیژن و نیتروژن بودند. ابرهایی از اسیدسولفوریک در بالای جو زهره دیده می شود.

توجه :

سیاره زمین با لایه اوزون محافظت می شود ولی اتمسفر زهره چنین لایه محافظی نداشته و مانند یک شیشه گلخانه ای باعث ورود پرتوهای پرانرژی خورشید می شود. اما مانع خارج شدن انرژی تولیدی به بیرون می شوند. این خاصیت که به اثر گلخانه ای معروف است باعث بالا رفتن دمای سیاره زهره تا 500 درجه سانتی گراد می شود. بالا رفتن دما باعث تبخیر آب اقیانوس ها می شود.

3- ساختار درونی سیاره زهره (سیاره ناهید) :

اطلاعات کمی درباره ساختار درونی و ژئوشیمی زهره وجود دارد. اما به دلیل این که خصوصیات این سیاره شبیه زمین است به نظر می رسد که ساختار آن نیز مانند زمین شامل پوسته، گوشته و هسته ای مذاب از آهن و نیکل است. سیاره زهره میدان مغناطیسی دارد که ناشی از حرکت هسته مذاب آن است. ولی چون زهره بسیار آهسته تر از زمین (43 بار آرام تر از زمین) حرکت می کند، شدت میدان مغناطیسی که ایجاد می کند بسیار ضعیف تر از زمین است.

4- مقایسه سیاره زهره (سیاره ناهید) با سیاره زمین :

زهره سیاره ای بدون ماه است ولی چون از جهات بسیاری چون اندازه، حجم، نیروی گرانش و ساختار شبیه به زمین است و آن را خواهر زمین می نامند. قطر زهره نزدیک به 12092 کیلومتر است که از قطر زمین کمی کوچک تر است. چگالی این سیاره 95 درصد چگالی زمین و نیروی گرانشی آن 91 درصد گرانش زمین می باشد. این سیاره کروی تر بوده و برآمدگی نواحی استوایی و فرورفتگی قطب ها به جهت گردش آرام آن به دور محور خود، از سیاره های دیگر کمتر است. در سطح زهره رشته کوه، آتشفشان ها (نزدیک به 1600 آتشفشان) و دشت های صاف (دو سوم سیاره) و حتی زلزله وجود دارد.

نکته :

سطح سیاره زهره صاف و مسطح می باشد. اختلاف ارتفاع بین سطوح بلند و پست بین دو تا سه کیلومتر (به جز برخی جاهای مرتفع) است. قطب شمال در سیاره زهره کوهستانی و دارای ارتفاعات آتشفشانی و قطب جنوب آن قسمت های پست آتشفشانی دارد. سن سیاره زهره 300 تا 400 میلیون سال اما سن زمین 100 میلیون سال می باشد. نور خورشید بعد از شش دقیقه به زهره می رسد در صورتی که به سیاره زمین بعد از هشت دقیقه می رسد و این به دلیل قرار گرفتن ترتیب سیارات است که باعث گرم شدن زهره می شود.

5- چرخش سیاره زهره :

سیارات منظومه شمسی بر خلاف جهت عقربه های ساعت می چرخند ولی چرخش زهره و اورانوس در جهت عقربه های ساعت است. این عوض شدن جهت چرخش به دلیل برخورد آن به سیارک ها و اشیای دیگر است. زهره وقتی یک دور به دور خودش بچرخد 243 روز زمینی طول می کشد و زمان چرخش آن به دور خورشید 225 روز یعنی کمتر از یک شبانه روز در زهره است که نشان دهنده چرخش آهسته آن به دور خود است.

6- رعد وبرق در سیاره زهره (سیاره ناهید) :

در این سیاره تند باد و رعد و برق های زیادی در مقایسه با زمین رخ می دهد و  سرعت آن ها به 360 کیلومتر در ساعت می رسد. چون انتقال تکانه از سمت لایه های پایینی اتمسفر با چرخش آهسته سیاره به لایه های بالایی انجام می شود سرعت این طوفان ها بالاست.

7- فضاپیماهای سیاره زهره :

تاکنون فضاپیماهای زیادی به سیاره ناهید فرستاده شده است که اطلاعات زیادی راجع به این سیاره به دانشمندان داده است. در سال 1960 با فرستادن کاوشگر ماژلان، انعکاس سیگنال های آن بعد از برخورد به این سیاره مشاهده شد. این مشاهده دلیل بر چرخش معکوس این سیاره بود. در سال 1962 پرتاب کاوشگر ناسا نشان داد که ابرهای نفوذ ناپذیری به رنگ سفید مایل به زرد این سیاره را پوشانده است. در سال 1974 با پرتاب فضاپیمای مارینر 10 مشخص شد که ابرهای زهره با حرکت منطقه ای دور سیاره می چرخند. در سال 1970 فضاپیمای ونرای روسیه توانست برای اولین بارعکس هایی از این سیاره (عکس صخره های تیز به اندازه 30 تا 60 سانتی متر) بفرستد. کاوشگر بعدی در سال 2006 اولین تصویر را از قطب جنوب این سیاره گرفت.

8- زندگی و حیات در سیاره زهره :

اوایل زهره را سیاره ای بدون آب و خشک می دانستند ولی امروزه معلوم شده که این سیاره دارای آب و اقیانوس های کم عمق است. همین موضوع ستاره شناسان را علاقه مند به تحقیق درباره امکانپذیر بودن زندگی در زهره سوق داده است. اما به دلیل دمای بسیار بالای این سیاره و بالا بودن فشار جوی آن حیات در آن امکان ندارد. فشار جوی در این سیاره بسیار بیشتر از زمین (92 برابر) است. به دلیل این فشار بالا سیارک ها در صورت نزدیک شدن به زهره خرد می شوند. با وجود زمستان های خنک در زهره، باز زهره سیاره ای بسیار گرم است.

نکته :

اخترشناسان در جو زهره به وجود فسفین پی بردند و چون فسفین ها توسط برخی از موجودات زنده تولید می شود، آن ها بیان کردند که در زهره زندگی جریان دارد. محققان این طور بیان کردند که در مناطق دور از فشارهای بالای جوی زهره، بعضی از میکروب ها زنده هستند و تولید فسفین در این مناطق کردند. سیاره شناسان با تحقیقات گسترده این موضوع را بیشتر مورد تحقیق قرار می دهند تا بتوانند وجود این ماده را کاملا اثبات کنند.