آزمایشگاهیعمومی

جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟

جوهر لیمو یا اسید سیتریک یکی از رایج ترین مواد نگهدارنده و افزودنی های طعم دهنده است که به طور طبیعی در مرکبات یافت می شود. این اسید آلی در بسیاری از میوه ها و سبزیجات به ویژه مرکبات وجود دارد. اسید سیتریک یک پودر غلیظ است که به دلیل طعم ترش ، کیفیت نگهدارنده و توانایی آن به عنوان یک بافر کننده pH مورد توجه قرار می گیرد. به همین دلایل ، اسید سیتریک در لیست بسیاری از مواد غذایی از جمله کنسروها ، آب نبات و تنقلات ترد وجود دارد.

این اسید آلی به دلیل طعم و ظاهر و بافت مشابه نمک به “نمک ترش” نیز معروف است. سالانه بیش از یک‌ میلیون اسید سیتریک در سراسر جهان تولید می‌ شود که به عنوان طعم دهنده ، اسیدی کننده و عامل کلات کننده استفاده می شود.  در ادامه مقاله در نشریه جهان شیمی فیزیک توضیحات بیشتری در این رابطه ارائه می گردد لطفا همراه ما باشید.

جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟
جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟

جوهر لیمو چیست؟

اسید سیتریک بیشترین استفاده را برای ایجاد طعم ترش در غذا و نوشیدنی دارد ، همچنین به عنوان نگهدارنده ، بافر PH ، آنتی اکسیدان و عامل شلاته کننده عمل می کند. این افزودنی غذایی در اروپا به عنوان E330 شناخته می شود و  چین بزرگترین تولید کننده اسید سیتریک در جهان است و حدود ۱ میلیون تن در سال ۲۰۱۹ صادر کرده است.

جوهر لیمو یک اسید آلی ضعیف است که به طور طبیعی در مرکبات یافت می شود ، طعم اسیدی را فراهم می کند و طعم مرکبات را ترش می کند. همچنین ، نقش مهمی در متابولیسم اکثر موجودات زنده به عنوان واسطه در چرخه تری کربوکسیلیک اسید یا چرخه کربس ایفا می کند.

دو نوع اسید سیتریک در بازار به فروش می رسد ، بی آب و مونوهیدرات. مونوهیدرات وقتی تا دمای بالاتر از ۳۷ درجه سانتی گراد گرم می شود می تواند تبدیل به نوع بی آب شود.

جوهر لیمو چگونه ساخته می شود؟

این ترکیب به طور تجاری با تخمیر میکروبی در یک بستر کربوهیدراتی از گلوکز یا ساکارز  تولید می شود. به طور کلی این اسید  توسط  Aspergillus niger ، ارگانیسم اصلی مورد استفاده در تولید میکروبی اسید سیتریک تولید می شود.

سه فرایند تولیدی توسط FDA به شرح زیر تأیید شده است :

  • از منابع گیاهی ، به عنوان مثال آب لیمو یا آناناس.
  • از طریق  تخمیر با استفاده از Candida spp.
  • از تخمیر توسط Aspergillus niger

یک مطالعه منتشر شده در مجله Toxicology Reports در سال ۲۰۱۸ عنوان کرد که تقریباً ۹۹ درصد تولید اسید سیتریک در جهان در قدیم از طریق قارچ Aspergillus niger بوده است . بنابراین می توان نتیجه گرفت که سومین روش،  بیشترین استفاده را دارد.

جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟
جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟

خواص فیزیکی و شیمیایی جوهر لیمو

ظاهر:  پودر کریستالی سفید یا دانه ای با طعم شدید اسیدی.

PKa : برای توصیف تفکیک اسید استفاده می شود. اسید سیتریک یک اسید آلی ضعیف است که دارای سه گروه عملکردی اسید کربوکسیلیک است و در نتیجه دارای سه مقدار PKa ، PKa1 = 3.14 ، PKa2 = 4.77  و PKa3 = 6.39 است.

 PH : غلظت یونهای H+ یا H3O+ محلول اسید سیتریک را اندازه گیری می کند. مقدار PH به غلظت اسید سیتریک و قدرت تفکیک آن بستگی دارد. مقدار PH اسید سیتریک ۲.۶۲ در غلظت ۱۰ میلی مولار (۰.۰۱ مول/لیتر) است .

انحلال پذیری در آب

بدون آب: حلالیت بالایی در آب دارد (۵۹۲ گرم در لیتر ، ۲۰ درجه سانتی گراد) . مونوهیدرات: محلول در آب

در حلالهای آلی

بدون آب: محلول در اتانول و كم محلول در اتر. مونوهیدرات: کمی در اتر محلول است.

کاربردهای جوهر لیمو

اسید سیتریک ، یک ماده افزودنی معمول غذایی ، دارویی و پاک کننده ، یک اسید آلی محلول در آب است که به طور طبیعی در بسیاری از مرکبات مانند لیمو یافت می شود. این ترکیب اولین بار توسط شیمی دان عرب قرن هشتم ابوموسی جابر بن حیان کشف شد ، اما تا قرن ۱۸ به شکل فعلی خود خالص نشد.

در صنایع غذایی:

اسید سیتریک معمولاً به عنوان طعم دهنده در نوشابه های گازدار و غیر گازدار برای افزودن طعم ترش مورد استفاده قرار می گیرد و به دلیل خواص ضد میکروبی به عنوان نگهدارنده عمل می کند. این ترکیب همچنین برای افزودن طعم ترش به آب نبات ها افزوده می شود ، قندها را تثبیت می کند و بافت آنها را تقویت می کند.

کاربردهای دارویی

پودر اسید سیتریک می تواند به آماده سازی دارو کمک کند و طعم اجزای شیمیایی را مخفی کند. همچنین به عنوان یک امولسیفایر به آن افزوده می شود و از جدا شدن مواد موجود در آماده سازی مایع جلوگیری می کند. این ترکیب شیمیایی همراه با بی کربنات ها برای تولید قرص های جوشان و فرمولاسیون گازدار به کار می رود.

مصارف خانگی و صنعتی

پودر اسید سیتریک به بسیاری از محصولات شوینده مانند صابون لباسشویی و شامپو و همچنین محصولات قوی صنعتی اضافه می شود تا pH قلیایی را حفظ کند ، که به سورفاکتانت ها-پاک کننده ها-کمک می کند تا موثرتر عمل کنند. پودر اسید سیتریک به راحتی با شوینده شسته می شود  زیرا هم محلول در آب است و هم تجزیه پذیر است.

جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟
جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟

فواید استفاده از جوهر لیمو

اسید سیتریک به دلیل خواص آنتی بیوتیکی و ضد التهابی برای حفظ سلامتی بسیار مفید است. این ترکیب به بهبود جذب مواد مغذی و همچنین سلامت استخوان ها کمک می کند.

این ترکیب به دلیل خاصیت آنتی بیوتیکی به عنوان یک افزودنی  در صنایع غذایی استفاده می شود و در غذاهای کنسرو شده ، برای محافظت در برابر بوتولیسم مورد استفاده قرار می گیرد.

این ترکیب PH محصول را متعادل نگه می دارد و عمر مفید آن را افزایش می دهد و طعم دلپذیری را به محصولات اضافه می کند. اسید سیتریک این جزء رایج لوازم آرایشی ، لایه بردارهای شیمیایی ، مواد شوینده ، لوازم تمیز کننده است و خواص ضد باکتریایی آن را به یک ضد عفونی کننده موثر تبدیل کرده است ، به همین دلیل به محصولات پاک کننده اضافه می شود.

مزایای سلامتی جوهر لیمو چیست؟

اسید سیتریک می تواند به بدن ما به مقابله با اکسیداسیون کمک کند ، همچنین می تواند از سنگ کلیه جلوگیری کند و برای پوست مفید است. اسید سیتریک یک آنتی اکسیدان است که ممکن است از سلول های انسان در برابر اثرات رادیکال های آزاد محافظت کند.

اسید سیتریک برای افراد مبتلا به سنگ کلیه با جلوگیری از تشکیل سنگ جدید و تجزیه سنگ های کوچک در ابتدای تشکیل مفید است. نمک های آن سیترات کلسیم و سیترات پتاسیم نیز دارای اثرات پیشگیری از سنگ کلیه هستند.

جوهر لیمو به عنوان آلفا هیدروکسی اسید (AHA) در محصولات مراقبت از پوست عمل می کند. AHA شامل یک کربوکسیلیک اسید و یک گروه هیدروکسیل در کربن مجاور است و به طور گسترده ای در صنعت لوازم آرایشی استفاده می شود.

به طور کلی  AHA می تواند شرایط پوست را بهبود ببخشد  و به صاف کردن خطوط و چین و چروک های سطحی ، بهبود بافت و رنگ پوست ، رفع انسداد و تمیز کردن منافذ کمک کند.

کاربردهای عمومی جوهر لیمو در صنایع مختلف

اسید سیتریک به دلیل ویژگی های چند منظوره می تواند در طیف وسیعی از برنامه ها از جمله غذا و نوشیدنی ها ، داروها ، لوازم آرایشی ، تصفیه آب و شوینده های خانگی استفاده شود.

صنایع غذایی:

این اسید آلی معمولی است که همراه با اسید مالیک و اسید تارتاریک به غذا اضافه می شود. اسید سیتریک گرید غذایی را می توان به عنوان یک ماده اسید کننده ، نگهدارنده ، آنتی اکسیدان و کلات کننده در غذا استفاده کرد.

معمولاً برای افزودن طعم اسیدی (ترش) ، افزایش طعم و تنظیم PH در غذاها و نوشابه ها استفاده می شود. به دلیل pH اسیدی ، برای حفظ غذا استفاده می شود زیرا بسیاری از باکتری ها نمی توانند در محیط اسیدی رشد کنند. هنگامی که در غلظت های پایین وجود دارد ، می تواند از فرآیند اکسیداسیون در غذاها جلوگیری یا کند کند.

این ترکیب می تواند کیفیت و ثبات غذاها را با توانایی تشکیل کمپلکس های کلاتی با یونهای فلزی چند ظرفیتی بهبود ببخشد. مشتقات آن یعنی سیترات کلسیم و سیترات فریک را می توان به عنوان مکمل کلسیم و آهن برای غذاها استفاده کرد.

جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟
جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟

صنعت لوازم آرایشی

بر اساس پایگاه اطلاعاتی کمیسیون اروپا این ترکیب به عنوان یک عامل بافر کننده ، کلات کننده و ماسک کننده در محصولات آرایشی و مراقبت های شخصی عمل می کند.

صنایع دارویی

اسید سیتریک می تواند یون های فلزی را شلات کند ، pH  را بافر کرده و به عنوان طعم دهنده در صنعت داروسازی عمل  کند. همچنین می توان از آن به عنوان یک ضد انعقاد خارجی استفاده کرد زیرا می تواند با کاهش غلظت یون های کلسیم در خون از طریق اتصال با یون های کلسیم از انعقاد خون جلوگیری کند که یک ترکیب محلول را تشکیل می دهد اما تفکیک آن دشوار است.

صنعت آب و فاضلاب

توانایی اسید سیتریک در شلات کردن فلزات باعث می شود که در تصفیه آب صنعتی و آب آشامیدنی استفاده شود. مانند EDTA ، یک عامل شلات کننده است که می تواند به یون های فلزی ، معمولاً کلسیم و منیزیم در آب متصل شود و آنها را از لوله ها ، لوازم خانگی و غیره خارج کند.

پاک کننده های خانگی

اسید سیتریک در محصولات پاک کننده خانگی استفاده می شود و  به عنوان یک پاک کننده چند منظوره برای ماشین ظرفشویی و تمیز کردن پنجره ها ، همچنین برای صابون ها ، مواد شوینده لباسشویی ، زنگ زدایی و غیره عمل می کند.

آیا مصرف خوراکی جوهر لیمو بی خطر است؟

بله ایمنی آن هنگام استفاده به عنوان یک افزودنی غذایی توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) ، اداره ایمنی مواد غذایی اروپا (EFSA) ، کمیته مشترک FAO/WHO در مورد افزودنی های غذایی (JECFA) و همچنین سایر مقامات تأیید شده است.

اسید سیتریک به طور کلی بی خطر (GRAS) در نظر گرفته می شود و می تواند در مواد غذایی بدون هیچ محدودیتی استفاده شود. می توان از آن به عنوان یک عامل ضد میکروبی ، آنتی اکسیدان ، طعم دهنده ، عامل کنترل pH ، جدا کننده در غذا استفاده کرد.

عوارض جانبی احتمالی جوهر لیمو چیست؟

گاهی اوقات مصرف کنندگان نگران این هستند که آیا اسید سیتریک برای سلامتی مضر است و خطرات آن چیست. در این رابطه باید گفت که این ترکیب به طور کلی بی خطر تلقی می شود اما برخی از افراد ممکن است به آن حساسیت داشته باشند. برخی از افراد ممکن است به اسید سیتریک حساس باشند و علائم آلرژی زیر در آنها ظاهر می شود:

  • مشکل در تنفس
  • تورم صورت ، لب ها ، زبان یا گلو.
  • سایر عوارض جانبی احتمالی

گزارشی در سال ۲۰۱۸ نشان داد که غذاها ، نوشیدنی ها یا ویتامین های حاوی اسید سیتریک ممکن است در برخی افراد عوارض جانبی زیر را ایجاد کنند:

  • علائم تنفسی
  • درد مفاصل
  • علائم روده تحریک پذیر
  • درد و قدرت عضلانی
  • فرسایش دندان

مصرف غذای حاوی اسید ممکن است منجر به فرسایش دندان شود که شامل از بین رفتن مزمن بافت های سخت دندان ، مینای دندان و عاج است. یک مطالعه منتشر شده در سال ۲۰۱۵ نشان داد که نوشیدنی اسیدی ، به عنوان مثال آب سیب و آب پرتقال حاوی اسید سیتریک حدود پنج برابر فرسایش بیشتری نسبت به کوکاکولا دارند.

جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟
جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟

آیا جوهر لیمو باعث سرطان می شود؟

خیر مطالعه ای که در Cell Journal در سال ۲۰۱۶ منتشر شد ، نشان داد که اسید سیتریک با جلوگیری از تکثیر سلولی و القاء آپوپتوز از رشد سلول های سرطان دهان جلوگیری می کند. همچنین مشخص شده است که سیترات می تواند رشد تومور را سرکوب کند.

این ترکیب معمولاً فاقد گلوتن است و افراد مبتلا به سلیاک می توانند آن را بخورند. این ماده معمولاً در برچسب های غذایی بدون گلوتن و حاوی گلوتن یافت می شود. این محصول از ذرت مطابق با تعریف FDA بدون گلوتن تهیه می شود که حاوی گندم ، چاودار ، جو و نژادهای متقاطع این دانه ها نیست.

آیا جوهر لیمو برای دوران بارداری و شیردهی  بی خطر است؟

به طور کلی این ترکیب بی خطر است اما بهتر است برای اطمینان بیشتر با پزشک خود مشورت کنید. سایر اسیدهای آلی مانند اسید مالیک ، اسید تارتاریک و اسید فوماریک می توانند جایگزین آن در برخی از برنامه های غذایی شوند.

تفاوت سیتریک اسید با سدیم سیترات چیست؟

سدیم سیترات نمک سدیم اسید سیتریک است و در اثر واکنش اسید سیتریک با هیدروکسید سدیم یا جوش شیرین تولید می شود. سیترات سدیم دارای سه شکل است ، سیترات مونوسدیم ، سدیم سدیم و سیترات تری سدیم. تفاوت این دو ماده عبارتند از:

اسیدیته: اسید سیتریک یک اسید ضعیف آلی است در حالی که سیترات سدیم قلیایی ضعیف است.

طعم: اسید سیتریک عمدتا برای افزایش طعم با طعم ترش استفاده می شود در حالی که طعم ترش سدیم سیترات به اندازه اسید سیتریک واضح نیست. طعم ترش زمانی ایجاد می شود که به اسید سیتریک هیدرولیز شود.

موارد استفاده:  تفاوت زیادی در هر دو برنامه کاربردی وجود ندارد. هر دو می توانند به عنوان نگهدارنده ، بافر PH و عامل شلات کننده در غذا استفاده شوند.

جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟
جوهر لیمو چیست و از کاربردهای شگفت انگیز آن چه می دانید؟

آیا اسید سیتریک همان ویتامین C است؟

خیر اما هر دو اسیدهای آلی هستند. اگرچه اسید سیتریک و اسید اسکوربیک هر دو به طور طبیعی در مرکبات وجود دارند ، اما این دو ماده کاملاً متفاوت هستند.

اسید اسکوربیک یک ویتامین است که عمدتاً به عنوان مکمل غذایی ، آنتی اکسیدان و عامل محافظت از رنگ در غذا استفاده می شود در حالی که اسید سیتریک یک ماده اسیدی کننده است که به عنوان کنترل PH ، نگهدارنده ، آنتی اکسیدان و عامل شلات کننده استفاده می شود و هر دو از طریق تخمیر ساخته می شوند اما با فرایندهای مختلف و میکروبی.

قیمت خرید و فروش جوهر لیمو

جوهر لیمو را شما می توانید برای مصارف خانگی به راحتی از فروشگاه های محلی خود تهیه کنید. برای کاربردهای صنعتی نیز می توانید انواع آن را در بسته بندی های مختلف به صورت حضوری یا آنلاین از شرکت های تولید کننده مواد شیمیایی خریداری کنید.

برچسب ها

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن