علوم پایه

انواع ماهیچه های بدن چیست؟ – وظایف و عملکرد آن ها

انواع ماهیچه های بدن در انسان هر کدام دارای وظایف مختلفی هستند که نقش حیاتی برای ادامه حیات انسان ها دارند. اعمالی چون زایمان، پمپاژ خون و بلند کردن وسایل و اجسام سنگین توسط ماهیچه های بدن انجام می شود. در کتب علوم هفتم و هشتم به مبحث انواع ماهیچه های بدن پرداخته شده است. ماهیچه های بدن انسان به انواع مختلفی بر طبق عواملی چون نوع حرکت، عملکرد و … تقسیم می شوند. مقاله نشریه جهان شیمی فیزیک حاضر به تعریف ماهیچه و بیان انواع ماهیچه های بدن و همچنین وظایف هر یک از آن ها در بدن می پردازد.

فهرست مطالب :

۱- ماهیچه چیست؟

۲- انواع ماهیچه های بدن

۱-۲- ماهیچه های صاف

۲-۲- ماهیچه های قلبی

۳-۲- ماهیچه های اسکلتی

۳- ساختار و وظایف ماهیچه های اسکلتی

۴- انواع ماهیچه اسکلتی

۱-۴- ماهیچه اسکلتی دایره ای

۲-۴- ماهیچه اسکلتی موازی

۳-۴- ماهیچه اسکلتی همگرا

۴-۴- ماهیچه اسکلتی دوکی

۵-۴- ماهیچه اسکلتی پنات

۵- ماهیچه ها قوی بدن انسان

۱- ماهیچه چیست؟

بافت مهمی که وظیفه ایجاد حرکت در بدن را بر عهده داشته و با وارد کردن نیرو، تحرک در بدن را سبب می شود، ماهیچه یا عضله نامیده می شود. ماهیچه بزرگ ترین بافت نرمی است که در ساختار بدن وجود دارد (حدود یک سوم و یا نیمی از بدن). حرکت توسط ماهیچه می تواند در اندام های مختلف بدن و در بخش های مختلفی چون قلب و یا استخوان ها و … باشد. وقتی ماهیچه ها منقبض شده و بر قسمت های مختلف بدن نیرو وارد می کنند، حرکت را در آن ها منجر می شود. حرکت می تواند به صورت یک جا به جایی و حرکت کل بدن باشد و یا تغییر شکل در آن بخش بدن مانند قلب و زبان شود.

۲- انواع ماهیچه های بدن :

در حالت کلی ماهیچه های بدن را به سه دسته کلی ماهیچه های صاف، قلبی و اسکلتی تقسیم بندی می کنند. همچنین ماهیچه ها را بر اساس نوع عملکردی که در بدن دارند، به دو دسته ارادی و غیر ارادی طبقه بندی می کنند.

انواع ماهیچه های بدن
انواع ماهیچه های بدن

۱-۲- ماهیچه های صاف :

ماهیچه های صاف که در حد ۱۰ درصد از ساختار بدن را تشکیل می دهند در اندام هایی مانند روده و معده، ماهیچه های خودکار دیواره رگ ها را تشکیل می دهند. سلول های ماهیچه های صاف دوکی شکل و باریک بوده و به شکل موازی کنار هم هستند. قطر فیبر این نوع از ماهیچه ها ۲ تا ۵ میکرومتر و طول فیبر آن ها بین ۲۰۰ تا ۵۰۰ میکرومتر است. به این ماهیچه ها، ماهیچه های غیرارادی نیز گفته می شود. چون حرکت آن ها توسط مغز کنترل شده و اراده انسان در فعالیت آن ها نقشی ندارد. وجود ماهیچه های صاف در معده وظیفه رساندن غذا به روده را بر عهده دارند که این عمل را از طریق انبساط و انقباض این ماهیچه ها انجام می شود.

همچنین در موقع استفراغ کردن نیز، به طور غیرارادی ماهیچه های صاف می توانند غذا را از معده پس فرستاده و وارد دهان کنند. وجود ماهیچه های صاف در رحم مادر، با کشیده شدن در هنگام زایمان به تولد فرزند کمک می کنند. این ماهیچه ها در چشم در محل تنظیم بزرگی و کوچکی مردمک و ضخامت عدسی چشم نیز وجود دارد.

ماهیچه های صاف
ماهیچه های صاف

۲-۲- ماهیچه های قلبی :

کلفت ترین لایه ی قلب که لایه میانی آن می باشد، میوکارد بوده و بافت ماهیچه ای دارد. عضلات مخطط تشکیل دهنده لایه ی ماهیچه ای قلب است که دارای انقباضی غیرارادی است. زندگی انسان ها به شدت تحت تاثیر همین انقباضات است. لایه داخلی قلب درون شامه و لایه بیرونی، آب شامه نام دارد. لایه بیرونی سطح بیرون قلب را به شکل یک ورقه که ضخامت کمی دارد، می پوشاند. ماهیچه های قلب با انقباض خود باعث بیرون فرستادن خون از قلب و با انبساط خود، خون را وارد قلب می کند. پمپاژ خون توسط قلب در تمام روزهای زندگی فرد انجام می شود. کنترل ماهیچه های قلبی نیز مانند ماهیچه های صاف، توسط مغز و سیستم عصبی و به طور غیرارادی انجام می شود.

سلول های تشکیل دهنده بافت قلبی، کوتاه و منشعب بوده و هر یک از آن ها دارای یک هسته هستند. ترتیب قرار گرفتن این سلول ها به شکل حلزونی و مارپیچی است.

ماهیچه های قلبی
ماهیچه های قلبی

۳-۲- ماهیچه های اسکلتی :

حرکات ماهیچه های اسکلتی که به آن ها ماهیچه های مخطط نیز گفته می شود، به شکل ارادی است. تارهای ماهیچه ای تشکیل دهنده این نوع از ماهیچه ها هستند. طرز قرار گرفتن این تارها به شکل موازی و کنار هم بوده و غلافی از بافت همبند، آن ها را در بر گرفته است. دو سوم وزن بدن از ماهیچه های اسکلتی است. تارهای تشکیل دهنده ای نوع از ماهیچه ها، می توانند منقبض شوند. سلول های این ماهیچه ها دارای چند هسته بوده و رنگ قرمزی دارند. با بزرگ بودن سلول های این نوع از ماهیچه ها تعداد هسته های آن نیز زیاد می شود. در سیتوپلاسم این سلول ها خطوط تیره و روشنی وجود دارد. یکی از ویژگی های این ماهیچه ها این است که بعد از انقباض سریع خسته می شوند. تعداد ماهیچه های اسکلتی بدن، ۶۰۰ تا است.

جدا از انجام هضم غذا و پمپاژ خون که توسط ماهیچه ها صاف و قلبی انجام می شود، ماهیچه های اسکلتی، انجام حرکات ارادی و حرکتی مختلف بدن را تحت کنترل دارند. ماهیچه های اسکلتی در کنار استخوان ها، به قوی کردن بدن کمک می کنند. اغلب ماهیچه های اسکلتی به یک انتهای استخوان چسبیده و بعد از امتداد در طول مفصل ها از سمت دیگر به استخوان دیگری متصل می شود. شکل و اندزه این ماهیچه ها مختلف بوده و می توانند فعالیت های مختلفی را در بدن انجام دهند. از مهمترین و قوی ترین این ماهیچه ها می توان به ماهیچه های اطراف ستون فقرات اشاره کرد که کار نشستن و بلند شدن را انجام می دهند.

ماهیچه های اسکلتی
ماهیچه های اسکلتی

۳- ساختار و وظایف ماهیچه های اسکلتی :

چند دسته تارهای ماهیچه های، تشکیل دهنده ساختار ماهیچه های اسکلتی است. هر دسته از تعدادی تار ماهیچه ای و هر تار ماهیچه ای از تعدادی تارچه ماهیچه ای و هر تارچه ماهیچه ای یا میوفیبریل از تعدادی سارکومر تشکیل شده است. تعدادی رشته ی اکتین و میوزین نیز تشکیل دهنده هر سارکومر است. غلاف هایی از بافت همبند یا پیوندی رشته ای که اطراف این تارها را پوشانده، به شکل زردپی به بیرون از ماهیچه می رود. زردپی که ماهیچه را از دو طرف به استخوان وصل می کند، وظیفه انتقال نیروی انقباض ماهیچه به استخوان ها را داشته و باعث حرکت آن ها به سمت هم می شود.

از وظایف ماهیچه های اسکلتی می توان به مواردی اشاره کرد. انجام حرکات ارادی، تنظیم حرکات دهان و پلک ها و برقرار کردن روابطی مانند سخن گفتن و نوشتن است. این ماهیچه ها شکل بدن را با متصل کردن استخوان ها به هم حفظ می کند. وقتی ماهیچه ها کار سوخت و ساز را انجام می دهندف دمای بدن را حفظ می کند.

۴- انواع ماهیچه اسکلتی :

ماهیچه های دسته ای عضله های اسکلتی به چهار نوع تقسیم می شوند. ماهیچه های اسکلتی دایره ای، موازی، همگرا و منقبض انواع دسته بندی این ماهیچه ها را تشکیل می دهند. همین شکل های متفاوت، باعث عملکردهای مختلفی در این ماهیچه ها می شود.

انواع ماهیچه های اسکلتی
انواع ماهیچه های اسکلتی

۱-۴- ماهیچه اسکلتی دایره ای :

اگر دسته های عضلانی در ماهیچه های اسکلتی به شکل حلقه هایی به دور یک مرکز مشخص قرار گیرند، به آن ماهیچه اسکلتی دایره ای می گویند. این ماهیچه ها در اثر انقباض بسته و در دهانه های خروجی مانند اطراف دهان و چشم وجود دارند.

۲-۴- ماهیچه اسکلتی موازی :

در ماهیچه های اسکلتی موازی، فاسیکل ها به طور موازی و به شکل بند قرار می گیرند. حرکات بزرگ توسط این ماهیچه های بلند انجام می شود. مقاومت این ماهیچه ها بیشتر بوده ولی ماهیچه های خیلی قوی نیستند و ماهیچه های بین دنده ای و ماهیچه هایی که ستون فقرات را به هم متصل می کند، از این نوع می باشند.

۳-۴- ماهیچه اسکلتی همگرا :

در ماهیچه های اسکلتی همگرا، فاسیکل ها همگرایی به سمت قسمت اتصالی استخوان به تاندون دارند. شکل این ماهیچه ها مثلثی بوده و شبیه به پره های یک پنکه است. در قسمت قدامی قفسه سینه این نوع از ماهیچه ها وجود دارد.

۴-۴- ماهیچه اسکلتی دوکی :

در میان ماهیچه های اسکلتی موازی، گروهی به شکل دوکی و با شکمی ضخیم تر از دو انتهای خود هستند که ماهیچه اسکلتی دوکی نامیده می شوند. ماهیچه های دو سر بازویی نمونه ای از این نوع ماهیچه ها هستند.

۵-۴- ماهیچه اسکلتی پنات :

نوع دیگری از ماهیچه های اسکلتی به نام پنات است. این ماهیچه ها به دلیل داشتن فراوانی فیبر عضلانی، قوی هستند. این ماهیچه ها زود خسته نمی شوند و به انواع یونی پنات، بای پنات و مالتی پنات تقسیم می شوند.

۵- ماهیچه ها قوی بدن انسان :

از قوی ترین ماهیچه های بدن می توان به انواع زیر اشاره کرد.

ماهیچه بیرونی چشم :

یکی از ماهیچه های قوی بدن، ماهیچه بیرونی چشم است. این ماهیچه می تواند به تعداد زیاد در طول یک روز، جا به جا شود. با این که این ماهیچه دچار خستگی می شود ولی تعداد ۱۰۰۰ حرکت در طول یک ساعت مطالعه در چشم انجام می شود.

ماهیچه سرینی بزرگ :

ماهیچه سرینی که وظیفه حفظ تنه انسان به شکل ایستاده را دارد، به راه رفتن کمک می کند و به حفظ بدن در مقابل جاذبه زمین کمک می کند. این ماهیچه قدرت و بزرگی زیادی را دارد.

قلب :

پرکارترین ماهیچه بدن، ماهیچه قلب است. این ماهیچه در طول یک روز، میزان ۲۵۰۰ گالن خون را پمپاژ می کند. میزان تپش قلب انسان در طول عمر او، ۳ بیلیون است.

ماهیچه های مختص جویدن :

از دیگر ماهیچه های قوی بدن، ماهیچه هایی است که مختص جویدن هستند. ماهیچه های فک دندان های یک فرد را با قدرتی برابر ۲۵ کیلوگرم می بندند.

ماهیچه های رحم :

علت قدرتمند بودن ماهیچه های رحم، به دلیل توانایی آن در به دنیا آوردن نوزاد است. هورمون اکسی توسین ذخیره شده توسط غده هیپوفیز، انقباض را سبب می شود.

زبان :

از ماهیچه های قوی دیگر در بدن می توان به زبان اشاره کرد. مخلوط کردن مواد غذایی و حرف زدن توسط زبان انجام می شود. این عضو از بدن همیشه آماده فعالیت است. لوزه نیز در عضله زبان است. فعالیت عضله زبان حتی در زمان خواب نیز وجود دارد که بزاق را به گلو می فرستد.

 

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن