آرایشی و بهداشتیصنایع شیمیایی

فنل یا فنول چیست و چه کاربردهایی دارد؟

فنول یا فنل یک ترکیب آلی آروماتیک با فرمول شیمیایی C۶H۵OH است که نوعی الکل سوم محسوب می شود. فنول یکی از قدیمی ترین مواد ضد عفونی کننده است که ابتدا از زغال سنگ استخراج شد اما امروزه در مقیاس بالا از مشتقات نفتی تولید می شود.

فنول ماده ای با بلورهای سفید رنگ، دمای ذوب ۴۲ درجه‌ سانتی‌گراد و انحلال ‌پذیری بالا در آب است که با نام‌های دیگری از جمله هیدروکسی بنزن، کربولیک اسید و بنزنول نیز شناخته می شود و یک کالای صنعتی بسیار مهم است که برای تولید بسیاری از مواد و ترکیبات مورد استفاده قرار می گیرد.

فنل به صورت طبیعی و سنتتیک تولید می شود و محصول تجاری آن به صورت مایع است. فنل بوی مشخص، شیرین و تیزی دارد که می توان در مقادیر بسیار کم آنرا بو کرد و چشید. متابولیت های ثانویه گیاهان منابع طبیعی فنل هستند که ساختار شیمیایی متفاوتی دارند.

ویژگی های فنول

فنل یک ترکیب هیدروکسی آلی است که از بنزن با جایگزینی یک گروه هیدروکسیل تولید می شود و ترکیب مادر گروه فنل ها در شیمی آلی محسوب می شود. این ماده به عنوان متابولیت گزنوبیوتیک ها در بدن انسان نیز تولید می شود.

فنول کندتر از آب تبخیر می شود و تا حد متوسطی در آب محلول است. این ماده در درجه اول در تولید رزین های فنولیک، ساخت نایلون و الیاف مصنوعی مورد استفاده قرار می گیرد.

فنل شیمیایی برای از بین بردن باکتریها و قارچ های موجود در لجن ها مورد استفاده قرار می گیرد و یک ماده ضد عفونی کننده است که در تولید دهانشویه ها و داروهای گلودرد استفاده می شود.

فنل شباهت زیادی به الکل ها دارد اما پیوندهای هیدروژنی آن قویتر هستند و نسبت به الکل ها در آب محلول تر است و نقطه جوش بالاتی دارد. فنل ها در دمای اتاق به صورت محلول های بی رنگ یا مواد جامد سفید رنگ هستند و می توانند بسیار سمی و سوز آور باشند.

کاربرد فنول

فنول به طور گسترده در محصولات خانگی و به عنوان واسطه برای تولیدات صنعتی مورد استفاده قرار می گیرد. به عنوان مثال، فنول در غلظت های کم به عنوان ضد عفونی کننده در پاک کننده های خانگی و در دهانشویه استفاده می شود و ممکن است اولین ماده ضد عفونی کننده مورد استفاده در جراحی ها باشد. با اینحال این ماده کاملاً سمی است و محلوله ای غلیظ آن باعث سوختگی شدید اما بدون درد پوست و غشاهای مخاطی می شوند.

در صنعت از فنل به عنوان ماده اولیه برای ساخت پلاستیک، مواد منفجره مانند پیکریک اسید و داروهایی مانند آسپرین استفاده می شود. این ترکیب شیمیایی در تولید محلول های عکاسی، رنگ های آزو و نگهدارنده های چوب نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

فنل گیاهی چیست

فنل عنصری در گیاه است که به دلیل خواص آنتی اکسیدانی می تواند از بیماری هایی که توسط رادیکال های آزاد ایجاد می شوند مانند سرطان پیشگیری کند. این ترکیب با خنثی کردن تاثیرات مخرب رادیکال های آزاد از سلامت عمومی بدن حمایت کند. علاوه بر این فنل گیاهی به عنوان ماده ای که می تواند به هضم بهتر غذا و عملکرد بهتر دستگاه گوارش کمک کند شناخته می شود. مصرف شکلات تلخ، انواع توت و چای به عنوان منابع فنل گیاهی در کاهش سطح قند خون و کاهش بیماری های قلبی نقش موثری در سلامت انسان ایفا می کنند.

فنل چيست

فنل یکی از ترکیبات آلی است که پیوند هیدروژنی قوی دارد. آنها به صورت مایعی شفاف و یا جامدی سفید رنگ در دمای اتاق یافت می شوند که می توانند بسیار سمی و سوزاننده باشند. فنل ها در طیف گسترده ای از کاربردها مانند مصارف خانگی یا به عنوان یک ماده واسطه برای تولید مواد شیمیایی صنعتی استفاده می شوند. علاوه بر این به عنوان ماده اولیه در صنعت پلاستیک سازی و برای ساختن رنگ های آزو نیز از این ماده استفاده می شود. استفاده از فنل ها در پاک کننده ها و دهانشویه ها و مواد ضدعفونی کننده در غلظت های بسیار کم مجاز است اما به هر حال فنل می تواند در صورت تماس مستقیم با پوست باعث سوختگی های شدید شود.

فنل خوراکی چیست

فنل خوراکی یک ماده گیاهی است که از گیاهانی مانند میخک و سایر ادویه جات، شکلات تلخ و برخی از میوه ها تهیه می شود. مصرف این ماده در بدن به دلیل اینکه دارای خواص ضد التهابی است می تواند از ایجاد هر گونه التهاب جلوگیری کند. این آنتی اکسیدان نقش موثری در کاهش بیماری قلبی، سرطان و پوکی استخوان دارد. در صورت مصرف کافی این ترکیب گیاهی در رژیم غذایی می توان از مزایای سلامتی آن بهره مند شد. همچنین با محافظت از سلامت سلول های مغز به عنوان عامل پیشگیری کننده از آلزایمر عمل می کند.

فنل ها

فنل ها ترکیبات آلی هستند که اغلب به صورت طبیعی و به شکل جامد از بسیاری از مواد طبیعی ساخته می شوند. فنل مایع نیز شکل دیگری از فنل ها است که به عنوان فرم تجاری شناخته می شود که بوی شیرین و تیز دارد. این مواد ابتدا از قطران زغال سنگ تهیه می شدند اما با پیشرفت تکنولوژی و همچنین برای تامین نیاز های صنایع مختلف امروزه این ماده در حجم گسترده از مواد اولیه نفتی تولید می شود. از فنل ها در صنعت در تولید شوینده های غیر یونی، علف کش ها، برای ساخت انواع پلاستیک و نایلون و همچنین برای تولید ضدعفونی کننده ها استفاده می شود.

فنلی

فنلی منبعی از ترکیبات مانند فلاونوئید، تانن و آنتوسیانین است که به عنوان ترکیبات شیمیایی در گیاهانی مانند پیاز، سیب و کلم وجود دارند. این مواد گیاهی دارای خواصی مانند اثرات ضد التهاب، ضد اسپاسم و ضد درد هستند. همچنین به دلیل داشتن خواص آنتی اکسیدانی در درمان مشکلات و زخم های دستگاه گوارش استفاده می شوند. یکی از موادی که سرشار از آنتی اکسیدان های فنلی است کاکائو است که دارای خواص ضد التهابی و ضد آتروژنیک است. به عنوان یک عامل پیشگیری کننده از بیماری های قلبی اغلب مصرف روزانه آن به همه افراد توصیه می شود.

تولید فنل در ایران

تولید فنل در ایران توسط کارخانه پتروشیمی اصفهان به عنوان اولین شرکت تولید کننده مواد شیمیایی در ایران انجام می گیرد. پتروشیمی اصفهان این محصول را با روش هایی مختلف و با کیفیت مناسب به بازار عرضه می کند. فنول تولید شده در بخش های مختلفی مانند تولید رزین، قطعات خودرو و چسب و سایر محصولات به کار می رود. این محصول قدرت اسیدی پایینی دارد که می تواند در آب حل شود و همچنین به عنوان ساده ترین ترکیب آلی در صنعت محصولات آرایشی و بهداشتی و محصولات مراقبت از پوست و مو نیز به عنوان یک ماده ایمن استفاده می شود.

خطرات فنل

اگرچه فنل کاربردهای زیادی در تولید محصولات مراقبت بهداشتی دارد اما قرار گرفتن در معرض آن می تواند عوارضی به دنبال داشته باشد.

مثلا قرار گرفتن در معرض این ماده می تواند بیماری‌های قلبی را افزایش دهد، دستگاه تنفس را تحت تاثیر قرار داده و بلع آن می تواند کشنده باشد. بنابراین هنگام کار با آن حتما تمام نکات ایمنی را رعایت کنید و از ماسک و دستکش استفاده نمائید.

قرار گرفتن در معرض فنل ممکن است باعث تحریک پوست، چشم، بینی، گلو و سیستم عصبی شود. برخی از علائم قرار گرفتن در معرض این ماده شیمیایی شامل کاهش وزن، ضعف، خستگی و درد عضلانی است. با اینحال ترکیبات گیاهی حاوی فنل به عنوان آنتی اکسیدان شناخته می شوند و می توانند رادیکال‌های آزاد مخرب را مهار کرده و سلامتی را ارتقاء دهند.

قرار گرفتن در معرض مقدار بالای این ترکیب شیمیایی حتی می تواند باعث آسیب کبدی و کلیوی، سوختگی پوست، لرز و تشنج شود. بیشترین افراد در معرض خطر و عوارض فنل، کارگران مشغول در صنایع هستند و میزان آسیب به میزان، مدت زمان و کارهایی که انجام می شود بستگی دارد.

شایان ذکر است که کارگران صنعت نفت، کارخانه های تولید نایلون و تولید رزین های اپوکسی و کارگران شاغل در کارخانه های تولید علف کش به شدت در معرض عوارض و خطرات سمی فنول هستند.

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا