غذایی و دارویی

رنگ مصنوعی خوراکی و مضرات آنها برای سلامتی

رنگ مصنوعی (Synthetic Colours) یا رنگ شیمیایی انواعی از رنگ های خوراکی هستند که در صنایع غذایی مورد استفاده قرار می گیرند. رنگ مصنوعی علاوه بر صنایع غذایی استفاده گسترده ای در صنایع داروسازی و تولید لوازم آرایشی دارد.

رنگ های مصنوعی به رنگ هایی گفته می شود که در طبیعت وجود ندارند و معمولا از قطران زغال سنگ بدست می آیند و در صنایع رنگرزی، داروسازی، میكروب شناسی و صنایع غذائی مورد استفاده قرار می گیرند.

اگرچه این رنگ ها قبل از استفاده در خوراکی ها مورد آزمایش قرار می گیرند تا ایمنی آنها تائید شود اما برخی از آنها پس از مدتی استفاده عوارضی نشان می دهند که باعث خارج شدن آنها از چرخه کاربرد می شود.

بر همین اساس بسیاری از رنگ های مصنوعی که قبلا مورد استفاده قرار می گرفتند اکنون توسط سازمان غذا و داروی امریکا ممنوع اعلام شده اند. در ادامه در نشریه جهان شیمی فیزیک در این رابطه توضیحات بیشتری ارائه می شود.

کاربرد رنگ مصنوعی خوراکی

رنگ یک مولفه کلیدی برای افزایش اشتها  و جذب مصرف کنندگان  به سمت غذاها و نوشیدنی ها است. برای دستیابی به ویژگیهای خاصی از جمله هزینه کمتر ، بهبود ظاهر ، افزایش شدت رنگ ، ثبات بیشتر رنگ و یکنواختی ، تولیدکنندگان مواد غذایی از رنگ های مصنوعی بیش از رنگ های غذایی طبیعی استفاده می کنند . غذاها و نوشیدنی های متنوع موجود در بازار ممکن است حاوی برخی از رنگ های مصنوعی غیرمجاز و استفاده بیش از حد از رنگ های مصنوعی مجاز باشد.

تولید کنندگان مواد غذایی معمولاً از مواد افزودنی غذایی در غذاها و نوشیدنی های مختلف برای افزایش طعم ، شکل ظاهری و طعم استفاده می کنند. از آنجا که جنبه بصری نقش مهمی در انتخاب محصولات غذایی توسط مصرف کنندگان دارد ، رنگ اصلی ترین ترکیب مواد غذایی و نوشیدنی است . به همین دلیل در سالهای اخیر ، بسیاری از رنگ های مصنوعی بطور فزاینده ای به عنوان مواد افزودنی جایگزین رنگهای طبیعی شدند تا برخی از ویژگی ها مانند بهبود ظاهر ، شدت رنگ ، ثبات بیشتر رنگ و یکنواختی را بهبود ببخشند.

در مقایسه با رنگهای طبیعی ، رنگ مصنوعی دارای چندین ویژگی مهم اقتصادی از جمله ارزانی ، مقاومت در برابر نور ، اکسیژن و تغییرات pH و پایداری زیاد رنگ است و  می تواند بدون پردازش بیشتر مورد استفاده قرار گیرد و در هنگام پردازش مواد غذایی تخریب نمی شود.

بهتر است بدانید:

رنگ خوراکی مصنوعی باعث روشن و جذابتر شدن غذاها می شوند ولی ناظرین بهداشتی معتقدند که رنگهای غذایی می توانند باعث بیش فعالی ، واکنشهای آلرژیک و سرطان  شوند بنابراین  از دولت ها می خواهند تا استفاده از این رنگ ها را ممنوع کنند.

رنگ های مصنوعی به آب نبات ها ، غلات صبحانه ، کالاهای پخته شده ، نوشیدنی ها ، دسرهای ژلاتینی ، حتی غذای حیوانات خانگی و برخی از محصولات گوشتی (هات داگ ، سوسیس و …) اضافه می شوند. لازم به ذکر است که معمولا بیش از یک رنگ در محصولات مختلف استفاده می شود.

این رنگ ها همچنین در انواع نوشابه‌‌ ها، پفک ها، نوشمک ها، لواشک ، پاستیل ، انواع بستنی و فراورده‌‌هایی مانند آب زرشک مورد استفاده قرار می ‌‌گیرند.

رنگ مصنوعی خوراکی و مضرات آنها برای سلامتی
رنگ مصنوعی خوراکی و مضرات آنها برای سلامتی

علت استفاده از رنگ مصنوعی چیست؟

از آنجاییکه روند تولید رنگ های طبیعی دشوار و پرهزینه است بیشتر شرکت ها و کارخانجات ترجیح می دهند با هزینه کمتر رنگ های مصنوعی را تولید کنند که ماندگاری بیشتری دارد.

علاوه بر این دامنه رنگ های مصنوعی بسیار بیشتر از رنگ های طبیعی است که از این نظر نیز دست تولید کنندگان را برای استفاده بیشتر از آنها در محصولات باز می گذارد. به همین جهت تولید و مصرف رنگ های مصنوعی نسبت به سالهای گذشته حدود ۵۰۰ % افزایش یافته است.

این رنگ ها در انواع محلول در آب و چربی تولید می شوند بنابراین می توانند در طیف گسترده ای از خوراکیها و غذاها بدون هیچ مشکلی مورد استفاده قرار بگیرند و سهولت استفاده از آنها باعث می شود هر روز میزان مصرف آنها در صنایع غذایی افزایش یابد.

انواع رنگ‌ مصنوعی مجاز در صنایع غذائی ایران

  • برلیانت بلو (آبی)
  • آلورارد(قرمز)
  • پونسیو(قرمز)
  • ایندیگوتین یا ایندیگوكارمین (آبی)
  • سان ست یلو (نارنجی)
  • كینولین یلو (زرد)
  • كارموزین (قرمز)

عوارض مصرف رنگ‌ مصنوعی خوراکی

عوارض این رنگ ها معمولا خفیف است و گاها فقط شامل افزایش حساسیت می باشد و اختلالات ناشی از آنها در طولانی مدت مشخص خواهد شد چون در هر صورت این رنگ ها ترکیبات شیمیایی هستند که با مواد غذایی وارد بدن می شوند.

از شایع ترین علائم و مشکلات حاصل از رنگ‌های مصنوعی می توان به نا‌ آرامی ، بیقراری و تغییرات جدی و مهم در رفتار، خصوصا بیش فعالی غیر طبیعی در كودكان ۹-۳ ساله اشاره کرد. علاوه بر این  آنها می توانند باعث اختلالات رشد،  كاهش قدرت تمركز و ضریب هوشی در كودكان و واكنش‌‌های آلرژیک در همه افراد شوند.

از دیگر عوارض رنگ‌ های شیمیایی می توان به آسم، كهیر، تضعیف سیستم ایمنی، واكنش‌های آنافیلاكتیک،  تاثیر بر عملكرد كلیه و كبد ، اختلالات هورمونی، كاهش سطح ویتامین‌ ها و تاثیر بر جذب مینرال ها و حتی اثر سرطانزائی آنها اشاره کرد.

با توجه به موارد فوق بهترین کار ممکن برای حفظ سلامتی کاهش استفاده از خوراکی های حاوی رنگ های مصنوعی و استفاده از رنگ های طبیعی در غذاهای خانگی است.

برچسب ها
ادامه مطلب

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن