علوم پایه

هر آنچه باید در رابطه با عضوی به نام مری بدانید

مری اندامی توخالی و طولانی است که غذا را از دهان به دستگاه گوارش منتقل می کند. بعضی از حیوانات منطقه خاصی از معده را ندارند و مواد غذایی مستقیماً از مری به روده ریخته می شود.

در حیوانات دیگر مری غذا را از طریق حفره قفسه سینه به معده می برد. در حیواناتی که ریه دارند ، مری و حنجره در پشت حلق از هم جدا می شوند. مری در پشت نای ،نزدیک به قلب و در مقابل ستون فقرات قرار دارد . این اندام حلق را به معده متصل می کند. برای کسب اطلاعات بیشتر در این رابطه در ادامه مقاله با ما در نشریه جهان شیمی فیزیک همراه باشید.

ساختار مری

مری از چندین لایه سلول که در اصل از اندودرم یا لایه های داخلی سلول جنین مشتق شده اند ، تشکیل شده است . داخلی ترین سلول ها به یک مخاط یا پوشش داخلی تبدیل می شوند که بدن را از مواد غذایی هضم شده در داخل جدا می کند. در بالای آن زیرمخاطی قرار دارد که شامل بافت های پیوندی است که به مری امکان اتصال عضلات ، رگ ها ، اعصاب و سایر بافت های همبند را می دهد.

مری توسط تعداد زیادی از عصب ها کنترل می شود  که هم حالت پریستالتیک را زیر نظر دارند و هم سیگنال های مغزی را درباره وجود غذا در مری کنترل می کنند. عصب واگ کنترل حرکت دودی یا انقباض مخلوط در دستگاه گوارش را برعهده دارد. تنه سمپاتیک از تعدادی عصب تشکیل شده که مسئول ارسال سیگنال از مری تا مغز و کنترل آن به کمک انقباضات دوره ای از مری و دیگر بخش های دستگاه گوارش است.

انقباضات مری

ساختارهای تشریحی مجاور منجر به سه ناحیه منقبض در مری می شود. این انقباضات به شرح زیر است:

انقباض ابتدای دهانه– این انقباض توسط غضروف کریکوئید ایجاد می شود و توسط اسفنکتر فوقانی این عضو منقبض می شود تا زمانی که اسفنکتر در پاسخ به لقمه شل شود.

انقباض قفسه سینه / آئورت – در اثر مجاورت این عضو با قوس آئورت و برونش اصلی سمت چپ ایجاد می شود.

انقباض دیافراگم / شکم – در اثر انقباض این عضو دیافراگم ایجاد می شود.

ساختار دیواره مری

این عضو به طور کلی ساختار دیواره ای دستگاه گوارش را دارد و از نظر بافت شناسی ، این عضو دارای ۴ لایه متحدالمرکز زیر است :

  • لایه مخاطی (Mucosal layer)
  • لایه زیر مخاط ( Submucosal layer)
  • لایه عضلانی (Muscular layer)
  • لایه خارجی (Adventitial layer)

این عضو فاقد یک لایه پوششی کامل است.

هر آنچه باید در رابطه با عضوی به نام مری بدانید
هر آنچه باید در رابطه با عضوی به نام مری بدانید

لایه مخاطی (غشای مخاطی)

مخاط داخلی ترین لایه را تشکیل می دهد و توسط اپیتلیوم سنگفرشی مطبق غیر کراتینه و سازگار با حلق تشکیل می شود. اپیتلیوم مخاطی از اپیتلیوم سلول سنگفرشی به اپیتلیوم سلول استوانه ای در محل اتصال معده و مری تغییر می کند که خط Z  یا اتصال اسکواموکلومار نامیده می شود ،همچنین تحت فشار شدید مکانیکی قرار می گیرد. در زیر مخاط یک لامینای صاف قرار دارد که میزبان مویرگ ها ، غدد لنفاوی ها و مخاط های عضلانی است.

لایه زیر مخاط

لایه دوم توسط زیر مخاط ایجاد می شود و به طور آزادانه غشای مخاطی و لایه عضلانی را بهم متصل می کند. این لایه همچنین حاوی رگ های خونی بزرگ تر ، شبکه عصبی زیر مخاط (Meissner ) و غدد مری است.

لایه عضلانی

لایه سوم توسط رشته های عضلانی حلقوی و طولی تشکیل می شود. بین لایه های حلقوی و طولی بخشی از سیستم عصبی روده معروف به شبکه میانتریک وجود دارد . این شبکه ، تحرک و پریستالتیک و دهانه اسفنکتر مری تحتانی را کنترل می کند.

رشته های عضلانی مدور داخلی: این رشته ها به طور پیوسته با الیاف قسمت کریکوفارنکس عضله تحتانی و با الیاف مورب با معده در ارتباط هستند.

رشته های عضلانی طولی بیرونی: رشته های عضلانی طولی به استثنای خلفی فوقانی ، ۳-۴ سانتی متر زیر غضروف کریکوئید ،یک پوشش کامل در اطراف کل این عضو ایجاد می کنند. در اینجا ، آنها به عنوان دو مجرا که از سطح این عضو به سمت جلوی آن صعود می کنند ، از یکدیگر دور می شوند. لایه طولی به طور کلی ضخیم تر از لایه حلقوی است.

رشته های عضلانی این عضو یکنواخت نیستند و متفاوت هستند . رشته های عضلانی در قسمت ابتدایی مری قرمز رنک می باشد و عمدتا از عضلات مخطط تشکیل شده است. قسمت میانی مخلوط است و قسمت پایینی، به استثنای قسمت های نادر،  فقط شامل عضلات صاف است.

لایه خارجی

این لایه تغییر یافته لایه فاسیال خارجی است که امکان حرکت آزادانه این عضو هنگام بلع را فراهم می کند. این لایه این عضو را احاطه کرده و فضاهای بین مری و اندام های اطراف آن مانند نای ، برونش ها و پلور را پر می کند. موارد زیر در این لایه قرار دارد:

  • عروق لنفاوی مری
  • فاسیکول های عصبی واگ و شبکه سمپاتیک مری
  • رگ های عروقی مری

خون سه بخش از این عضو توسط شریان های مختلف تأمین می شود.

  • ابتدای دهانه مری – از شریان تیروئید تحتانی (از تنه تیروکرایکال)
  • قفسه سینه – از آئورت و سرخرگ های بین دنده ای
  • شکم – از شریان معده چپ (از تنه سلیاک)

تخلیه وریدی از طریق رگ های کوچک این عضو به داخل وریدهای آزیگوس و همیازیگوس و سپس در ورید حفره فوقانی رخ می دهد.

هر آنچه باید در رابطه با عضوی به نام مری بدانید
هر آنچه باید در رابطه با عضوی به نام مری بدانید

تخلیه لنفاوی مری

عروق لنفاوی به طور کلی جریان عروق را دنبال می کنند. قسمت ابتدایی دهانه این عضو، عروق لنفاوی خود را از طریق غدد لنفاوی عمیق گلو به داخل تنه ژوگولار که رگ های گردن را دنبال می کند ، تخلیه می کند. بیماری متاستاتیک مری فوقانی به بخش ژوگولار فوقانی حمله می کند.

قسمت بالایی قفسه سینه از طریق غدد لنفاوی مدیاستنال (گره های پاراتراکئال و گره های تراشه برونش فوقانی و تحتانی) به داخل تنه برونشومدیاستین جریان می یابد در حالی که قسمت پایین قفسه سینه ، مانند قسمت شکم (از طریق گره های معده چپ و سلیاک) ، به داخل تنه روده تخلیه می شود.

اعصاب مری

مانند سایر قسمت های دستگاه گوارش ، این عضو عمدتا توسط سیستم عصبی روده (بخش اصلی سیستم عصبی خودمختار) با کمک سیستم های عصبی پاراسمپاتیک و سمپاتیک کنترل می شود.

فعال شدن سیستم عصبی سمپاتیک باعث مهار ترشح غدد مری می شود. فعال شدن سیستم عصبی پاراسمپاتیک باعث افزایش ترشح غدد و افزایش حرکات چرخشی می شود.

اسفنگترهای مری

هنگام استراحت ، عضلات این عضو در معرض فشار طولی بیشتری قرار دارند و لومن بسته می شود (فشار در حالت استراحت بین ۱۰ تا ۳۰ میلی متر جیوه).

این عضو دارای مکانیسم های بسته شدن در دو انتهای فوقانی و تحتانی است که اسفنکترهای مری فوقانی و تحتانی نامیده می شوند.

اسفنکتر فوقانی مری

اسفنکتر فوقانی این عضو فقط از عضلات اسکلتی مخطط تشکیل شده است. این اسفنکتر توسط اعصاب گلوسفارنکس و واگ عصب دهی می شود. اسفنکتر فوقانی مری مانعی در برابر ریفلاکس است و از آیروفاژی (بلع هوا) جلوگیری می کند.

اسفنکتر تحتانی مری

اسفنکتر تحتانی این عضو یک اسفنکتر واقعی نیست. مکانیزم های مختلف بهم پیوند خورده و یک موجودیت عملکردی را تشکیل می دهند که در نهایت بسته شدن این عضو را تسهیل می کند. بسته نشدن کافی اسفنکتر تحتانی باعث ریفلاکس محتوای معده می شود.

مکانیسم های زیر موجودیت انسدادی عملکردی اسفنکتر تحتانی را تشکیل می دهند:

مکانیسم پیچیدن – عضله صاف در تونیکا عضلانی به شکل مارپیچ در امتداد انتهای دمی مری به سمت داخل حرکت می کند.

زاویه حاد مری – این عضو با مرکز معده با یک زاویه حاد پیوند می خورد که از ریفلاکس مایع معده جلوگیری می کند.

رباط فرنو مری – رباط امکان حرکت مستقل دیافراگم و مری در هنگام تنفس و بلع را فراهم می کند.

اثر انقباضی دیافراگم – طرفین عضله دیافراگم واقع در هیاتوس محکم در اطراف این عضو بهم می چسبند.

شبکه وریدی – شبکه های وریدی گسترده در مخاط  و زیر مخاط قرار دارند.

اسفنکتر تحتانی این عضو به صورت انعکاسی شل می شود (از طریق شبکه مینتر) و در نتیجه امکان انتقال غذا فراهم می شود. اختلالات عملکردی اسفنکتر در نتیجه بازشدن ناکافی ، منجر به آشالازی می شود.

هر آنچه باید در رابطه با عضوی به نام مری بدانید
هر آنچه باید در رابطه با عضوی به نام مری بدانید

بلع چگونه اتفاق می افتد؟

از دیدگاه تشریحی ، بلعیدن غذا و مایعات توسط بافت بسیار کششی و در عین حال محکم مری تسهیل می شود.عمل واقعی بلع یک فرآیند نیمه بازتابنده است – یعنی تا حدی داوطلبانه و تا حدی غیر ارادی. تصمیم به بلع داوطلبانه است. اما اگر ماده بلعیده شده به پایه زبان یا پشت گلو برخورد کند ، رفلکس بلع تحریک شده و غیرارادی می شود.

فرآیند بلع در صورت تنظیم دقیق بر حسب قوز ، منوط به تنظیم دقیق حس حرکتی است. اطلاعات مربوط به رایحه ، طعم ، بافت و اندازه لقمه بطور مداوم به مغز ارسال می شود. با حرکات پریستالتیک عضلات این عضو ، غذا در نهایت به معده راه می یابد. هنگام خوردن مایعات ، به ندرت حرکات پریستالتیک مری وجود دارد. اسفنکترهای فوقانی و تحتانی برای مدت کوتاهی باز می شوند در حالی که پایه دهان و زبان با فرآیند «بلعیدن چلپ چلوپ» مایعات را به داخل معده می رانند. این فرآیند برای مواد جامد تا حدودی پیچیده تر است.

روند بلع به صورت زیر رخ می دهد:

پریستالتیک اولیه مری امواج انقباضی عضلات این عضو به سمت اسفنکتر تحتانی را توصیف می کند. چرخش های ثانویه در اثر کشش دیواره این عضو ناشی از لقمه ایجاد می شود. اسفنکتر تحتانی این عضو باید باز بماند تا یک لقمه وارد معده شود که به صورت انعکاسی تحت کنترل شبکه مینتریک اتفاق می افتد.

بیماری های مری

بیماری ریفلاکس

بیماری ریفلاکس به عنوان ریفلاکس معده و مری  نیز شناخته می شود. این بیماری شایع وضعیت مزمن افزایش ریفلاکس مایع معده به مری را توصیف می کند که ممکن است منجر به نارسایی مجدد ، درد رتروسترنال و گرفتگی صدا شود.

از آنجا که لایه مخاطی این عضو را در برابر عمل تهاجمی مایع معده به اندازه کافی محافظت نمی کند ، ممکن است ازوفاژیت یا فرسایش (زخم) ایجاد شود. علت بیماری ریفلاکس مربوط به اختلال عملکرد اسفنکتر تحتانی است.

ریسک فاکتورهای ریفلاکس شامل موارد زیر است:

  • مواد درون زا (به عنوان مثال ، پروژسترون در دوران بارداری)
  • محرک ها (مانند نیکوتین ، کافئین و الکل)
  • تغذیه نامناسب (قند ، چربی یا نوشیدنی های گازدار بیش از حد)
  • کمبود ویتامین B12
  • استرس (فعال کردن سیستم عصبی سمپاتیک)
  • افزایش فشار به اسفنکتر تحتانی به دلیل افزایش فشار داخل شکمی (بارداری ، چاقی ، مشکلات هضم ، دراز کشیدن)

درمان این بیماری به عوامل محرک بستگی دارد و در درجه اول شامل از بین بردن این عوامل محرک است. با یادگیری روش های آرام سازی و اجتناب از عادات غذایی نامناسب می توان ناراحتی های ناشی از استرس که اغلب باعث این بیماری می شوند را از بین برد. در صورت پیشرفت شدید یا مزمن این بیماری ممکن است جراحی لازم باشد.

داروهای بسیار موثر برای بهبود این بیماری (آنتی اسیدها ، مسدود کننده های H2 و مهار کننده های پمپ پروتون) در دسترس هستند.

هر آنچه باید در رابطه با عضوی به نام مری بدانید
هر آنچه باید در رابطه با عضوی به نام مری بدانید

ازوفاژیت

در بیماری ازوفاژیت ، مری به دلیل حالت تحریک مزمن ملتهب می شود. بیشتر دلایل ناشی از اثرات طولانی مدت تحریک مخاط به شرح زیر است:

  • اسید کلریدریک – GERD ، استفراغ مداوم ناشی از پرخوری و غیره
  • الکل – درصد بالای الکل به دلیل سو مصرف
  • داروهای مخرب مخاطی
  • عفونت هایی مانند سیتومگالو ویروس ، تبخال و کاندیدا

بیماری بارت

بیماری ریفلاکس درمان نشده مزمن ممکن است منجر به متاپلازی اپیتلیوم مری شود که در آن اپیتلیوم سنگفرشی مطبق چند لایه طبیعی و غیر کراتینه به اپیتلیوم استوانه ای تبدیل می شود. این اپیتلیوم به محرک ها مقاوم است ، اما همچنین به دیسپلازی حساس است که ممکن است به مرحله اولیه سرطان تبدیل شود. به همین دلیل ، بیماری بارت به عنوان پیش سرطانی در نظر گرفته می شود.

سرطان مری

سرطان این عضو در افرادی رخ می دهد که سوء مصرف نیکوتین ، سوء مصرف الکل یا  مصرف بیش از حد نیتروزامین (مواد موجود در سس سویا ، گوشت های دودی شده و آبجو) دارند. سرطان اپیتلیوم سنگفرشی شایع تر از آدنوکارسینوم است و در دو سوم فوقانی این عضو اتفاق می افتد در حالی که نوع اپیتلیوم استوانه ای مربوط به GERD در یک سوم پایینی این عضو اتفاق می افتد.

فتق هیاتال

به طور معمول انقباض دیافراگم هنگام استنشاق مجرای این عضو را محدود می شود. این امر اطمینان می دهد که در اثر افزایش فشار داخل شکمی در هنگام استنشاق ، هرگز محتوی معده به مری وارد نمی شود.

در مورد فتق هیاتال ، هیاتوس مری نوعی دهانه فتق ایجاد می کند که از طریق آن قسمت هایی از معده یا کل معده به طور دائمی یا موقتی به داخل حفره قفسه سینه منتقل می شوند. یکی از علل ایجاد فتق هیاتال ، انبساط اکتسابی مایع در این عضو است. این امر به دلیل از بین رفتن خاصیت ارتجاعی بافت پیوندی یا افزایش فشار داخل شکمی مربوط به سن تسهیل می شود.

بسته به نوع فتق ، عملکرد اسفنکتر تحتانی ممکن است مختل شود که منجر به سوزش معده می شود. فتق های مری معمولاً باعث احساس فشار در قفسه سینه ، یا تنگی نفس می شوند و دارای عوارض زیادی مانند حبس مری یا معده ، پیچ خوردگی معده یا شرایط مشابه  هستند. به دلیل بالا بودن میزان عوارض ، فتق های مری باید درمان شوند.

واریس مری

با احتقان ورید پورت (به عنوان مثال  ناشی از سیروز کبدی) خون باید مجدداً هدایت شود (آناستوموز پورتاکاوال). یکی از این آناستوموزها در رگ های مری اتفاق می افتد. این امر ممکن است منجر به گسترش واریس مری شود. پارگی واریس با خونریزی همراه است و یک اورژانس پزشکی است.

آشالازی

یک شبکه مینتریک آسیب دیده منجر به اختلال در چرخش مری و استحکام ناکافی اسفنکتر تحتانی می شود و در نتیجه آن اتساع مری معروف به “شیشه شامپاین” رخ می دهد. بیماران ممکن است شکایاتی در رابطه با مشکل در بلع ، نارسایی مجدد و احساس فشار معمکوس مطرح کنند.

برچسب ها

نوشته های مشابه

دکمه بازگشت به بالا
بستن