علوم پایه

وسايل آزمايشگاهی کدامند؟ چه کاربردی دارند؟

وسايل آزمايشگاهی

این مقاله شامل اطلاعات مفید و کاربردی درباره کاربرد وسايل آزمايشگاهی و موارد مصرف گوناگون آن ها است. همچنین اگر تصمیم به خرید وسايل آزمايشگاهی دارید، برای آگاهی یافتن از قیمت خرید و فروش وسايل آزمايشگاهی در بازار این وسایل می‌توانید از لیست پیشنهادی فروشندگان وسايل آزمايشگاهی در انتهای مقاله استفاده نمایید. نرخ ارز و شرکت تولیدکننده به طور کلی از عوامل بسیار مهم در تعیین قیمت وسايل آزمايشگاهی هستند. لازم به ذکر است لیست فروشندگان پیشنهادی در پایان مقاله، همواره با اسامی معتبرترین شرکت‌های خوشنام و با سابقه فعال در زمینه فروش وسايل آزمايشگاهی به روزرسانی می‌شود.

برای کار و فعالیت در یک آزمایشگاه شیمی ضروری است که با کاربرد هر یک از وسایل و تجهیزات موجود در آزمایشگاه آشنا باشید.

در این مقاله در نشریه جهان شیمی فیزیک، به معرفی اجمالی برخی از ابزار، لوازم و وسايل آزمايشگاهی شیشه ای معمول در آزمايشگاه های شيمی پرداخته می شود. همچنین موارد کاربرد آنها را بررسی خواهیم کرد. لطفا با ما همراه باشید.

پاسخ به سوالات در نشریه جهان شیمی فیزیک

آشنایی با تصاویر و کاربرد وسایل آزمایشگاهی

کاربرد وسایل آزمایشگاهی چیست؟ در ادامه به بررسی کاربرد هریک از وسایل آزمایشگاهی می پردازیم. لوازم و وسایل معمولی آزمايشگاه شیمی كه بیشتر با آنها سرو كار داريد را می توان بر اساس جنس در دسته های جداگانه بررسی نمود. این تقسیم بندی عبارت است از :

  • وسايل آزمايشگاهی شيشه ‌ای و پيركس
  • وسايل آزمايشگاهی پلاستيكی
  • وسايل آزمايشگاهی چينی
  • وسايل آزمايشگاهی آهنی و چوبی

در این مقاله به بررسی و آشنایی با وسايل آزمايشگاهی از جنس شيشه و پيركس می پردازیم.

 

لوله آزمايش

لوله های آزمايش (Test Tubes) را از جنس شيشه (پیرکس) يا پلاستيك شفاف (مانند پلی استايرن يا پلی پروپيلن) می سازند. اين وسيله به صورت ته گرد ساخته می شود تا در برابر گرمای مستقیم آتش، نشکند. لوله آزمايش معمولا برای بررسی‌ کیفی نمونه ‌ها و مقایسه آنها با یکدیگر، نگه داری، تركيب كردن و گرم كردن مواد شيميايی مايع يا جامد در مقادير كم استفاده می گردد. این لوله‌ ها به آسانی با استفاده از درپوش ‌های پلاستیکی بسته می‌ شوند. در واقع از نوع درپوش دار آن می توان به راحتی برای نگهداری مواد استفاده کرد.

لوله آزمايش
لوله آزمايش

بشر 

بشر (Beaker) یا لیوان آزمایشگاهی معمول ‌ترین ظرف بین وسايل آزمايشگاهی شیمی می باشد. در واقع این ظرف وسیله ای استوانه ای شکل با کف تخت می باشد که در اندازه های مختلف از جنس شیشه و یا پلاستیک ساخته می شود. این وسیله معمولا به صورت مدرج در آزمایشگاه‌ شیمی وجود دارد. توجه داشته باشید که بشر ها بدون درب می باشند، بنابراین عموما از شیشه ساعت به عنوان درب این ظروف بهره می برند. از بشر برای برداشتن حجم تقریبی از مایعات، حرارت دادن، جوشاندن و یا گرم کردن محلول ها، تهیه محلول ها و انتقال آنها و همچنین حل کردن مواد استفاده می کنند.

بشر
بشر

 

بالن

بالن (Flask) دسته ای از وسایل آزمایشگاهی است که در اندازه های مختلف از جنس شیشه و یا پلاستیک ساخته می شود. به طور کلی بالن ها جزء ابزارهای دقیق آزمایشگاه می باشند، بنابراین بهتر است که برای محلول سازی از این وسیله استفاده نمایید. در واقع خط نشانه حلقوی که بر روی قسمتی از گردن آن قرار دارد، حجم دقيق بالن را مشخص می کند.

از انواع مختلف این وسیله برای کاربرد های متفاوت استفاده می شود. به عنوان مثال، بالن ته گرد (Round-bottom flask) که توانایی تحمل حرارت های بسیار بالا رادارد در تقطیر، رفلکس کردن و گرم کردن محلول ها مورد استفاده قرار می گیرد. بالن ته صاف (Flat-bottom flask)، که توانایی تحمل حرارت های بالا را ندارد، اما برای ایستادن روی توری نسوز یا بر روی میز نیازی به گیره ندارد.

بالن ته گرد و بالن ته صاف
بالن ته گرد و بالن ته صاف

 

بالن فلورانس (Florence Flask) یکی دیگر از انواع بالن های آزمایشگاهی می باشد که بیشترین استفاده را در نگه داشتن مایعات در آزمایشگاه دارد. این بالن یک ظرف ته‌ گرد یا ته صاف با دهانه باریک و بلند می باشد. از طرفی این وسیله چون برای تقطیر و یا تعیین نقطه جوش استفاده می شود، بنابراین از شیشه هایی با کلفتی مختلف تهیه می شوند.

بالن فلورانس
بالن فلورانس

 

بالن چند دهانه که معمولا در آزمایش هایی که به صورت همزمان چند ماده وارد می شوند و یک ماده دیگر را از دهانه آخر آن خارج می کنند، کاربرد دارد. بالن تقطیری (Distillation balloons) یا بالن با لوله جانبی که در واقع شبیه بالن ته گرد است، در حالیکه در گردن آن یک لوله جانبی تو خالی و باریک قرار دارد که محل خروج مواد گازی می باشد.

بالن ته گرد سه دهانه و بالن تقطیری
بالن ته گرد سه دهانه و بالن تقطیری

 

نکته

بالن حجم سنجی، بالن اندازه گیری یا بالن ژوژه (Volumetric flask or Measuring flask or Graduated Flask) که از نوع بالن های ته صاف می باشد و در ابعاد و اندازه های مختلف وجود دارد. این ظرف دارای درب مخصوص بوده، بنابراین برای نگهداری از محلول ها استفاده می شود. این بالن همچنین برای تهیه دقیق محلول با غلظت معین، محلول سازی، به حجم رساندن یک محلول و رقيق سازی آنها نیز بکار می رود.

بالن ژوژه
بالن ژوژه

 

ارلن

ارلن مایر (Conic Flask – Erlenmeyer) یک ظرف مخروطی شکل با گردنی نسبتا باریک می باشد. این وسیله آزمایشگاهی در حجم های مختلف و در دو شکل ساده یا مدرج ساخته شده است. از ارلن برای استفاده در کارهای گوناگونی مانند برداشتن حجم تقریبی از مایعات، انتقال، نگه داری، مخلوط کردن، حرارت دادن و یا گرم کردن آنها و همچنین برای هم زدن مخلوط ها استفاده می کنند.

علاوه بر آن ارلن به عنوان جمع کننده محصول تقطیر در هنگام عمل تقطیر، انجام عملیات تیتراسیون، صاف کردن و یا رسوب گیری محلول ها و همچنین جمع کننده مایع خارج شده از قیف جدا کننده در هنگام استخراج نیز کاربرد دارد.

ارلن تخلیه نوعی ارلن می باشد که در آن، لوله جانبی ارلن به وسیله لوله لاستیکی به پمپ خلا وصل می شود.

ارلن مایر و ارلن تخلیه
ارلن مایر و ارلن تخلیه

 

استوانه مدرج

استوانه مدرج یا مزور (Graduated Cylinder) ابزار اصلی برای سنجش حجم مایعات (به ویژه محلول های خطرناک) و انتقال آنها در وسایل آزمایشگاهی شیمی می باشد. استوانه مدرج در اندازه ‌های مختلف ساخته و عرضه می ‌شود. حال هر چه قطر استوانه مورد استفاده کوچکتر باشد، برای سنجش حجمی دقیق‌ تر مورد استفاده قرار می ‌گیرند. توجه داشته باشید که درجه بندی آنها از پایین شروع می شود.

استوانه مدرج
استوانه مدرج

 

گیلاس مدرج

گیلاس مدرج (Conical measure) یکی از وسايل آزمايشگاهی شیمی است که امروزه نسبتا استفاده از آن منسوخ شده است. این وسیله برای تعیین حجم مایعات، برداشتن حجم معینی از مایعات برای پر کردن بورت و یا استوانه مدرج بکار می رود.

گیلاس مدرج
گیلاس مدرج

 

بورت

بورت (Burrete) یکی دیگر از وسايل آزمايشگاهی شیمی است که برای اندازه گیری، اضافه کردن و برداشتن حجم دقیقی از مایعات به خصوص برای انجام عملیات تیتراسیون به کار می رود. این وسیله به دو دسته بورت حجمی و بورت پیستونی یا دیجیتال تقسیم می شود. بورت های پیستونی نیز خود به دو نوع دستی و یا اتوماتیک تقسیم بندی می شوند. بورت ها معمولا از جنس شیشه اند اما می توانند پلاستیکی نیز باشند.

توجه داشته باشید که در انتهای زیری بورت حجمی، شیری نصب شده است که در واقع برای خارج شدن محلول می باشد. معمولا بورت حجمی بر حسب میلی لیتر درجه بندی می شود، علاوه بر آن، هر میلی لیتر نیز به ده قسمت برابر تقسیم شده است.

بورت حجمی و بورت پیستونی
بورت حجمی و بورت پیستونی

 

پيپت

پيپت (Pipette) وسیله ای آزمایشگاهی به شکل لوله ای باریک و بلند می باشد. پیپت ها نیز معمولا از جنس شیشه اند اما می توانند پلاستیکی نیز باشند. این وسیله در انواع و حجم های مختلف ساخته شده است مانند پیپت حبابدار، پیپت ساده، پیپت پاستور،  پیپت مدل سرولوژی، پیپت ملانژور، میکروپیپت و پیپت مور. متداول ترین نوع آن پیپت حباب دار (پیپت ژوژه) و پیپت ساده می باشد.

پیپت ساده همانند بورت درجه بندی شده است، در حالیکه در وسط پیپت حبابدار مخزنی وجود دارد که گنجایش پیپت روی آن ثبت شده است. لازم به ذکر است که در بالای حباب در قسمت باریک لوله یک خط نشانه وجود دارد که باید پیپت حبابدار را تا این خط نشانه پر کرد. در آزمايشگاه های مجهز مانند تشخيص طبی که آزمايش های دقيقتری انجام می دهند از پيپت اتوماتيک استفاده می کنند.

پیپت
پیپت

 

شيشه ساعت

شيشه ساعت (Watch Glass) ابزاری لنز مانند و شبيه شيشه ساعت می باشد که در اندازه های متفاوت ساخته شده است. از شيشه ساعت به عنوان درپوش ظروفی چون بشر برای تبخير سريع مايعات و محلول ها استفاده می کنند. علاوه بر آن از اين وسيله برای وزن کردن مواد جامد، انتقال و نگه داری مواد کم و حرارت دادن جهت خشک شدن نيز استفاده می شود.

شيشه ساعت
شيشه ساعت

قيف

قيف (Funnel) یک وسیله آزمایشگاهی مخروطی شکل می باشد که در قسمت پایین و انتهای آن لوله باریک و بلندی با نوک مورب قرار دارد. این وسیله به صورت پلاستیکی یا شیشه ای و در اندازه های مختلف ساخته شده است. در واقع برای انتقال مایعات، مواد پودری یا گرانوله به ظروفی که دهانه باریک دارند مانند ارلن، بالن و یا بورت کاربرد دارد. از طرفی با گذاشتن کاغذ صافی در قسمت مخروطی قیف، می توان از آن برای انجام عملیات صاف کردن محلول ها و یا رسوب گیری از آنها استفاده کرد.

قیف
قیف

 

قیف جدا کننده

قیف جدا کننده يا دكانتور (Separatory funnel) یکی از وسايل آزمايشگاهی است که مایعات را بر اساس دانسیته از یکدیگر جدا می‌ کند. این وسیله در ابعاد و اندازه های مختلف ساخته شده است.

به عنوان مثال اگر مخلوط مواد آلی و آبی را که با یکدیگر قاطی نمی شوند در مخزن قیف جدا کننده بريزيد، مواد در داخل اين ظرف بر اساس چگالی جدا مي شوند. در واقع ماده با چگالی بیشتر در قسمت پایین قیف قرار می گيرد . در این صورت زمانیکه شير زير ظرف را باز کنيد اين مايع به طور کامل از ظرف خارج می شود.

قیف جدا کننده
قیف جدا کننده

 

دسيكاتور

دسيكاتور (Desicator) یا دکانتور محفظه ‌ای یک  ظرف شيشه ای شبيه به قابلمه می باشد. از دسيكاتور معمولا برای خشک کردن مواد یا رسوبات و همچنین حفاظت از خطر جذب گازها به وسیله مواد استفاده می شود. این ظرف نیز مانند سایر وسایل آزمایشگاهی در سایز و اندازه های مختلف به بازار عرضه شده است.

این ظرف از دو قسمت تشکیل شده است. در قسمت پایین آن جسم جاذب الرطوبه ای ( مانند کلرید کلسیم بی آب، آهک، اسید سولفوریک غلیظ و یا اکسید فسفر) وجود دارد تا هوای داخل را خشک کند. قسمت بالای دسيكاتور که به وسیله یک صفحه مشبک از بخش پایین جدا شده است و در واقع محل قرار دادن بوته یا کپسول می باشد تا سرد شوند.

دسيكاتور
دسيكاتور

 

همزن شیشه ای

ميله شيشه ‌ای – بهم‌ زن (Stiring rod) يا آژيتاتور در واقع یک ميله شيشه ای توپر می باشد. این میله جهت مخلوط كردن محلول ها، همزدن آنها، يكنواخت كردن گرمای يك محل و یا ريختن مخلوط بر روی كاغذ صافی استفاده می شود.

همزن شیشه ای
همزن شیشه ای

 

مبرد

مبرد (Condenser) یا سرد کننده یک از وسايل آزمايشگاهی است که شامل دو لوله می باشد. يكی از دو لوله داخلی و لوله دیگر خارجی است كه در واقع لوله خارجی، لوله داخلی را در برگرفته است. از طرفی بين دیواره خارجی لوله داخلی و دیواره داخلی لوله خارجی فاصله برای عبور مايع سرد كننده که معمولا آب سرد است وجود دارد. توجه داشته باشید که بر اساس نیاز و استفاده ممكن است يكی از اين دو لوله داخلی یا خارجی مارپيچ باشد.

این وسیله برای سرد کردن بخار بوجود آمده از تبخیر مایعات کاربرد دارد که بر روی دستگاه تقطیر در آزمایشگاه بسته می شود.

مبرد
مبرد

 

ظروف نگهداری مواد

ظروف نگهداری مواد (Reagent Bottle) یا بطری های مواد شیمیایی در واقع ظروف شیشه ای درب داری هستند که برای نگهداری مواد در آزمايشگاه و همچنین جلوگیری از فاسد شدن آنها استفاده می شوند. در صورتی که كه مواد شیمیایی مورد نظر حساس به نور باشند بایستی از ظروف شيشه ای رنگي تيره (معمولا قهوه ای تيره) استفاده می كنند.

ظروف نگهداری مواد
ظروف نگهداری مواد

 

رابط يا لوله های تعديل

رابط يا لوله های تعديل (Adapters) در واقع قطعات شيشه ای می باشند كه برای اتصال سایر وسايل شيشه ای مختلف به يكديگر بکار می روند. مثلا برای تهیه آب مقطر بالن، مبرد و سایر قطعات به وسیله رابط های شیشه ای به هم متصل می شوند.

رابط يا لوله های تعديل
رابط يا لوله های تعديل

 

قطره چکان

قطره چکان (Droppers) وسیله ای شيشه ای يا پلاستيكی است که برای اضافه کردن چند قطره از معرف های شیمیایی (به ویژه در انجام عملیات تیتراسیون) یا افزودن محلول های غلیظ به مواد و سایر محلول ها بکار برده می شود.

این وسیله از دو قسمت لوله شیشه ‌ای باریک و سر مخصوص تشکیل شده است. تعدادی از انواع آن تیره رنگ به بازار عرضه شده اند. توجه داشته باشید که استفاده از مدل شیشه ای قطره چکان در آزمایشگاه های شیمی رایج تر است.

انواع قطره چکان
انواع قطره چکان

 

لوله مویین

لوله مویین (Capillary tube) یکی از وسايل آزمايشگاهی بسیار کوچک و نی مانند شیشه ای می باشد که برای انجام آزمایشات تعیین نقاط ذوب و جوش نمونه ها به روش میکرو استفاده می گردد.

لوله مویین
لوله مویین

 

لوله U شكل

لوله U شكل (U-Tube) در واقع لوله های شیشه ای U شکلی می باشند که در قطر و اندازه های مختلف ساخته شده اند. از این وسیله برای محاسبه فشار استفاده می کنند.

شکل U لوله
شکل U لوله

ظرف پتری

ظرف پتری یا پلیت (Petri dish) در واقع یک ظرف بشقاب مانند با عمقی کم و دردار می باشد که برای نگه داری محلول ها و نمونه های میکروبی استفاده می شود. این ظرف می تواند از جنس شیشه یا پلاستیک ساخته شود.

وسایل آزمایشگاهی و کاربرد آنها

وسایل آزمایشگاهی در انواع مختلف موجود هستند و بر اساس نوع آزمایش در آزمایشگاه های پزشکی و صنعتی مورد استفاده قرار می گیرند. بالن، ارلن، پیپت، استوانه مدرج،پیپت، قیف، ترازو و غیره برخی از انواع وسایل مورد استفاده از در آزمایشگاه ها هستند. کاربرد این وسیله ها نیاز به تخصص دارد و حتما قبل از استفاده باید در کاربرد آنها مهارت لازم را به دست بیاورید.

وسایل آزمایشگاهی به انگلیسی

وسایل آزمایشگاهی به انگلیسی اسامی مختلفی دارند و برای بیشتر آنها معادل فارسی وجود ندارد. مثلا ارلن، بورت، پیپت و غیره اسامی انگلیسی هستند که در همه آزمایشگاه ها از آنها استفاده می شود.

وسایل آزمایشگاهی شیمی

وسایل آزمایشگاهی شیمی بسیار متنوع هستند و برای مقاصد مختلف مورد استفاده قرار می گیرند. وسایل آزمایشگاه شیمی شامل قیف جداکننده، بورت، پیپت، پیست، بالن حجمی، استوانه مدرج، بشر، بالن تقطیر و غیره برخی از این وسایل هستند.

مسابقات آزمایشگاهی جشنواره نوجوان خوارزمی

مسابقات آزمایشگاهی جشنواره نوجوان خوارزمی از دسته مسابقاتی است که در رابطه با فعالیت های آزمایشگاهی دانش آموزان پایه هفتم دوره اول متوسطه و به صورت گروه های دو نفره انجام می شود. این مسابقات به صورت استانی و کشوری برای شناخت استعدادهای برتر برگزار می شود.

ظرف پتری یا پلیت
ظرف پتری یا پلیت

 

قیمت وسایل آزمایشگاهی

قیمت خرید و فروش وسایل آزمایشگاهی برحسب نوع آن ها در بازار متفاوت است و شما می توانید از طریق شرکت های معتبری که در ادامه معرفی می شوند، با بهترین قیمت، اقدام به خرید وسایل آزمایشگاهی مورد نظرتان نمایید. به طور کلی برند شرکت تولیدکننده نیز عامل مهم دیگری در تعیین قیمت وسایل آزمایشگاهی است.

فروش ‌وسایل آزمایشگاهی

شما می‌ توانید برای اطلاع از قیمت خرید و فروش وسایل آزمایشگاهی از لیست فروشندگان پیشنهادی در قسمت بعد استفاده نمایید. این لیست شامل معتبرترین خریداران و فروشندگان وسایل آزمایشگاهی در بازار مواد شیمیایی و تجهیزات مرتبط با آن است. برای آگاهی از اطلاعات تماس، حوزه فعالیت، آدرس، تلفن و سایر کانال های ارتباطی فروشنده موردنظر، تنها کافی است روی گزینه «اطلاعات تماس» کلیک کنید.

 

خرید وسايل آزمايشگاهی

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا