صنایع شیمیایی

اسید بوریک چیست و چه کاربرد و مصارفی دارد؟

اسید بوریک یک اسید ضعیف معدنی است که با نام های هیدروژن بورات یا ارتو بوریک اسید نیز شناخته شده و با نماد شیمیایی H۳BO۳ نشان داده می شود. این ترکیب یک اسید لوئیس یک ظرفیتی است و با این حال برخی از رفتار های شیمیایی آن باعث شده تا آن را به عنوان یک اسید برونستد سه ظرفیتی نیز بشناسند. عمده خرید و فروش بوریک در ایران اسید بوریک ترکیه با مارک ایتی معدن بعلت قیمت و کیفیت مناسب برای صنایع کاشی و سرامیک و مواد نسوز است.

این ترکیب در طبیعت به صورت کانی ساسولیت موجود بوده که در اطراف دودخان های مجاور آتشفشان ها و چشمه های آب گرم به صورت ماده ای جامد سفید یا زرد رنگ یافت می شود. این اسید اغلب به عنوان ماده ضدعفونی کننده، حشره کش، بازدارنده شعله، جاذب نوترون و یا پیش ساز مواد شیمیایی دیگر به کار برده می شود. این ترکیب به صورت بلور های بی رنگ یا پودر سفید رنگ وجود دارد و در آب نیز محلول می باشد.

پاسخ به سوالات در نشریه جهان شیمی فیزیک

در ادامه قصد داریم ویژگی ها، شیوه تولید و کاربرد های اسید بوریک را بررسی کنیم؛ از اینکه با نشریه جهان شیمی فیزیک همراهی می کنید متشکریم.

شیوه تهیه اسید بوریک در صنعت

معمولاً اسید بوریک را از واکنش بوراکس (سدیم تترا بورات دک هیدرات) با یک اسید معدنی مانند اسید کلریدریک تهیه می کنند. به غیر از این روش، این اسید را می توان از هیدرولیز تری هالید های بور و دی بوران، مطابق واکنش های زیر به دست آورد:

B۲H۶ + ۶ H۲O → ۲ B(OH)۳ + ۶ H۲

(BX۳ + ۳ H۲O → B(OH)۳ + ۳ HX (X = Cl, Br, I

در تهیه این اسید از کانی های معدنی مثل اسید بوریک تولیدی شرکت ایتی معدن ترکیه، از سنگ هایی چون کلمانیت یا هولیت استفاده می شود. به این منظور کانی مورد نظر را با اسید سولفوریک وارد واکنش می کنند تا ترکیبات حاوی بور از کانی ها جدا گردد. محلول حاوی ترکیبات بور را از سایر مواد جامد معلق در سوسپانسیون جدا کرده و سپس به محلول مذکور سولفید هیدروژن را اضافه می کنند تا ناخالصی های آرسنیک و آهن موجود در محلول رسوب دهند.

در ادامه به محلول باقی مانده آمونیاک اضافه می کنند تا ناخاصی های آلومینیوم نیز رسوب داده و جدا شوند. در انتها برای بار دوم محلول را با اسید سولفوریک گرم وارد واکنش می کنند تا این اسید تشکیل گردد. برای جداسازی اسید بوریک تشکیل شده، محلول را سرد می کنند تا بتوانند رسوبات آن را جمع آوری کرده و تصفیه نمایند.

آشنایی با کاربرد های اسید بوریک در صنعت

اسید بوریک چیست و چه مصارفی دارد؟
اسید بوریک چیست و چه مصارفی دارد؟

ساخت پارچه فایبرگلاس

اولین کاربرد صنعتی اسید بوریک در زمینه ساخت فایبرگلاس تک رشته ای است که معمولاً به آن پارچه فایبرگلاس گفته می شود. از پارچه فایبرگلاس برای تقویت پلاستیک مورد استفاده در حوزه لوله کشی صنعتی، قایق سازی و ساخت صفحه مدار های کامپیوتر استفاده می کنند.

کنترل کننده PH

اسید بوریک با باز مزدوج خود یا همان یون بورات در تعادل بوده و به عنوان یک سیستم بافری به طور گسترده ای مورد استفاده قرار می گیرد. یکی از موارد استفاده از اسید بوریک به عنوان عامل بافری و تنظیم کننده PH، در زمینه کنترل اسیدیته آب استخر می باشد.

حشره کش

جالب است بدانید فروش اسید بوریک به عنوان حشره کش نیز کاربرد داشته و از آن برای مهار سوسک، موریانه، مورچه، کک و… استفاده می کنند. طبق تحقیقات انجام شده به کارگیری این ترکیب به عنوان حشره کش در فضای داخلی خانه بلامانع بوده و ایمن می باشد.

البته سوسک ها در برابر این سم حشره کش کمی مقاومت می کنند و در همان مرحله اول کشته نمی شوند. سوسک ها از این سم تأثیر پذیرفته، ضعیف می شوند و در نهایت به لانه های خود باز می گردند و خیلی زود در همان جا از بین می روند.

صنعت چرم

در چرم سازی با اضافه کردن اسید بوریک به نمک مورد استفاده برای نمک سود کردن و گندزدایی، پوست گاو آسیب دیده را بهبود می بخشند. به غیر از پوست گاو، این اسید برای مراقبت بهتر از پوست گوساله و پوست گوسفند نیز به کار می آید.

از آن جایی که این اسید قادر است رشد باکتری ها را کنترل کرده و کاهش دهد، بنابراین استفاده از آن در صنعت چرم سازی، به دفع حشرات و انواع میکروارگانیسم ها نیز کمک می کند.

 

مواد شیمیایی مرتبط با اسید بوریک

 

سایر کاربردها

عمده مصرق و کاربرد اسید بوریک در صنایع کاشی و سرامیک و تولید مواد نسوز میباشد در صنعت طلا و جواهر، این اسید غالباً به همراه الکل دناتوره یا اتانول برای کاهش اکسیداسیون سطح فلزات و جلوگیری از تشکیل لایه اکسید روی آن ها نیز استفاده می شود. این اسید ضعیف در تولید شیشه لازم برای ساخت نمایشگر های تخت و LCD نیز به کار می رود.

همانطور که این اسید از چرم و پوست حیوانات در برابر عوامل مخربی چون حشرات موذی محافظت می کند، قادر است چوب و الوار های تازه را از پوسیدگی و حمله قارچ و حشرات ایمن نگه دارد. بور یکی از فاکتور های معدنی مورد نیاز برای خاک محصولات کشاورزی بوده و به همین دلیل نیز از اسید بوریک برای تهیه انواع کود شیمیایی برای غلاتی چون برنج و گندم استفاده می شود.

کاربرد اسید بوریک در پزشکی

اسید بوریک به غیر از صنعت در دنیای پزشکی نیز کاربرد داشته و بیشتر مواقع به دلیل داشتن خاصیت ضدعفونی کننده و آنتی باکتریال خود به کار می رود. از این اسید برای تهیه پانسمان های زخم، شستشوی چشم (به صورت بسیار رقیق)، درمان بیماری های پوستی قارچی، باکتریایی، درمان آکنه و درمان عفونت گوش استفاده می شود.

اسید بوریک برای پسته

اسید بوریک، عنصر بور مورد نیاز درختان پسته را تامین می کند. میزان کافی عنصر بور در خاک برای درختان پسته، باعث رشد بهتر، آفات کمتر و محصول با کیفیت تر می شود. توجه باید داشته باشید، مقدار زیادی از اسید بوریک را به عنوان کود استفاده نکنید زیرا استفاده زیاد از این اسید باعث مسمومیت خاک و کاهش رشد گیاه می شود.

کود اسید بوریک

اسید بوریک یکی از کودهایی است که هم از طریق برگ و هم از طریق خاک قابل استفاده است. این اسید یک کود همه کاره برای محصولات مختلف است. برخی از گیاهان از طریق محلول پاشی، بور را بهتر جذب می کنند. در حالی که برخی دیگر از گیاهان می توانند بور را از طریق ریشه بهتر جذب کنند.

هنگامی که از این اسید به صورت کود روی برگ ها استفاده می شود، ابتدا اسید بوریک باید در آب حل شود و به طور یکنواخت بر روی گیاه اسپری شود. اما در صورت استفاده از اسید بوریک در خاک، می توان آن را به صورت پودر خشک و بدون نیاز به حل شدن در آب استفاده کرد. رطوبت طبیعی خاک آن را حل کرده و در خاک قابل دسترس می کند.

خطرات اسید بوریک

این اسید برای انسان خطراتی به همراه دارد. مسمومیت با این اسید، ممکن است حاد یا مزمن باشد. اگر افراد به طور مکرر در معرض این اسید قرار گرفته باشند، ممکن است دچار مسمومیت شوند. اما اگر این اسید توسط فرد بلعیده شود، مسمومیت حاد اتفاق می افتد.

در گذشته از محلول اسید بوریک رقیق شده برای تمیز کردن و پانسمان زخم ها استفاده می شده است. این عمل باعث قرار گرفتن افراد به صورت مکرر در معرض این اسید شده و در نهایت باعث بروز مسمومیت با اسید بوریک می شد. علائم مسمومیت با اسید بوریک عبارتند از:

  • استفراغ آبی یا سبز رنگ
  • اسهال
  • بثورات پوستی قرمز روشن
  • تاول
  • کما
  • تشنج
  • خواب آلودگی
  • تب
  • فشار خون پایین
  • بی حالی
  • انقباض عضلات صورت، دست ها و پاها

همچنین اگر در اثر مصرف اسید بوریک تعداد زیادی سوراخ در مری و یا معده ایجاد شود ممکن است باعث مرگ فرد شود.

کاربرد اسید بوریک در کشاورزی

اسید بوریک به صورت پودر را می توان به روش های مختلفی در کشاورزی استفاده کرد. با این حال، غلظت اسید بوریک نباید خیلی زیاد باشد. در حالت ایده آل، چه روی برگ ها اسپری شود و چه روی خاک استفاده شود، در هر لیتر آب گرم نباید بیش از ۵ میلی گرم از این پودر وجود داشته باشد. اگر غلظت اسید بوریک بیش از حد و تا ۱۰ میلی گرم در لیتر افزایش یابد برای گیاه سمی خواهد بود.

اسید بوریک یک منبع غنی از بور است که تا ۱۷.۵ درصد در دسترس است. این امر باعث می‌ شود که حتی منبع غنی‌ تری از بور نسبت به کودهای بورات یا بوراکس داشته باشد. به طور متوسط، یک هکتار زمین تنها به حدود ۴-۷.۵ کیلوگرم کود اسید بوریک نیاز دارد که این کود را به گزینه ای بسیار مقرون به صرفه برای کشاورزان تبدیل می کند.

علاوه بر این، اسید بوریک همچنین می تواند به عنوان یک حشره کش، علف کش و جلبک کش برای محافظت از مزارع شما در برابر آفات ناخواسته نیز عمل کند. هنگامی که اسید بوریک در غلظت های بسیار بالاتر استفاده می شود، می تواند نقش متفاوتی را ایفا کند که به شما این امکان را می دهد تنها با یک محصول کارهای بیشتری انجام دهید.

خرید اسید بوریک

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا