علوم پایه

لیست دستگاه های آزمایشگاهی کدامند؟ چه کاربردی دارند؟

دستگاه های آزمایشگاهی

دستگاه های آزمایشگاهی به دستگاه هایی گفته می شود که در یک آزمایشگاه جهت بررسی و اندازه گیری نمونه های آزمایشگاهی مورد استفاده قرار می گیرند. این تجهیزات انواع مختلفی داشته و هر کدام از آنها دارای کاربرد های متفاوتی نیز می باشند. در مقالات پیشین نشریه جهان شیمی فیزیک، با برخی از ابزار، لوازم و وسايل معمول در آزمايشگاه های شيمی آشنا شده اید. در این مقاله، به معرفی اجمالی پرکاربرد ترین دستگاه های آزمایشگاهی که در صنعت شیمی بکار می روند پرداخته می شود. لطفا با ما همراه باشید.

 

فهرست مطالب این مقاله

۱- آشنایی با تصاویر و کاربرد دستگاه های آزمایشگاهی

۲- ترازوی آزمایشگاهی

۳- هود آزمایشگاهی

۴- کوره آزمایشگاهی

۵- اتوکلاو آزمایشگاهی

۶- آون آزمایشگاهی

۷- انکوباتور آزمایشگاهی

۸- حمام آزمایشگاهی

۹- حمام اولتراسونیک آزمایشگاهی

۱۰- شیکر آزمایشگاهی

۱۱- سانتریفیوژ آزمایشگاهی

۱۲- میکرو سانتریفیوژ آزمایشگاهی

۱۳- همزن مغناطیسی آزمایشگاهی

۱۴- هیتر آزمایشگاهی

۱۵- PH متر آزمایشگاهی

۱۶- ویسکوزیمتر آزمایشگاهی

۱۷- تبخیر روتاری آزمایشگاهی

۱۸- آب مقطر گیری آزمایشگاهی

۱۹- رفراکتومتر آزمایشگاهی

۲۰- دستگاه الكتروليز آزمایشگاهی

۲۱- منبع تغذيه الكتريكی

۲۲- دستگاه کارل فیشر آزمایشگاهی

۲۳- آسیاب آزمایشگاهی

۲۴- چگالی سنج آزمایشگاهی

۲۵- هدایت سنجی آزمایشگاهی

۲۶- تعیین نقطه ذوب آزمایشگاهی

۲۷- پتانسیومتر آزمایشگاهی

۲۸- کالری متر آزمایشگاهی

۲۹- دستگاه جذب اتمی آزمایشگاهی

۳۰- کروماتوگرافی

۱-۳۰- دستگاه کروماتوگرافی گازی

۲-۳۰- دستگاه کروماتوگرافی مایع

۳-۳۰- کروماتوگرافی سیال فوق بحرانی

۳۱- دستگاه های اسپکتروسکوپی

۱-۳۱- دستگاه اسپکتروفتومتر آزمایشگاهی

۲-۳۱- دستگاه طیف سنج جرمی

۳-۳۱- دستگاه طیف سنج پرتو ایکس

۳۲- راکتور آزمایشگاهی

۳۳- هموژنایزر آزمایشگاهی

۳۴- تیتراتور آزمایشگاهی

۳۵- دستگاه رزونانس مغناطیس هسته ای

۳۶- اسمومتر آزمایشگاهی

۳۷- مانومتر آزمایشگاهی

۳۸- پمپ خلاء آزمایشگاهی

۳۹- روتامتر آزمایشگاهی

۴۰- رنگ‌سنج آزمایشگاهی

۴۱- کدورت سنج آزمایشگاهی

۴۲- ذره شمار آزمایشگاهی

۴۳- اکسیژن متر آزمایشگاهی

۴۴- میکسر آزمایشگاهی

۴۵- فریزر آزمایشگاهی

 

دستگاه های آزمایشگاهی
دستگاه های آزمایشگاهی

 

فهرست مطالب

آشنایی با تصاویر و کاربرد دستگاه های آزمایشگاهی

همانطور که می دانید بخش زیادی از فعالیت ها در یک آزمایشگاه شیمی به کمک نیروی انسانی و به وسیله لوازم، وسایل و ابزار ساده آزمایشگاهی انجام می شوند. از طرفی دیگر در سایر آزمایشات آزمایشگاهی به دلیل خطرناک بودن مواد شیمیایی و یا نیاز داشتن به داده های دقیق تر استفاده از دستگاه های آزمایشگاهی عمومی و یا حتی تخصصی ضروری می باشد.

از میان تمام دستگاه های آزمایشگاهی تعدادی از آنها بیشترین کاربرد را دارند، بنابراین در اکثر آزمایشگاه ها پیدا می شوند. در ادامه لیستی از دستگاه های پرکاربرد آزمایشگاه شیمی را بررسی می کنیم.

 

ترازوی آزمایشگاهی

از ترازوی آزمایشگاهی براي وزن كردن انواع مواد شيميايی موجود در آزمايشگاه استفاده می کنند. لازم به ذکر است که انواع مختلف ترازو های آزمایشگاهی طراحی و به بازار ارایه شده اند، که می توان به مدل های زیر اشاره کرد.

  • ترازو های تحلیلی
  • ترازو های الکترونیکی
  • ترازو های کالیبراسیون
  • ترازو های مکانیکی
  • ترازو های قرار دادی
  • ترازو های فنری
  • ترازو های مکانیکی
  • ترازو های رطوبتی

امروزه دو گروه بزرگ از ترازوی آزمایشگاهی در آزمایشگاه های شیمی کاربرد دارند که عبارتند از : ترازو های مکانیکی یا معمولی و ترازو های الکترونیکی.

ترازوی آزمایشگاهی
ترازوی آزمایشگاهی

 

هود آزمایشگاهی

از هود آزمایشگاهی برای کنترل کردن و خارج کردن ذرات موجود در هوا استفاده می کنند. گزارشات و بررسی ها نشان می دهد که فعالیت هایی مانند تهیه اسید، انجام آزمایش هایی که بخارات اسیدی و یا بخارات شیمیایی تولید می کنند و یا عملیات سانترفیوژ سبب ایجاد بخار یا ذرات معلق در هوا می شوند.

بنابراین جهت محافظت از سلامت و ایمنی کارکنان آزمایشگاه در مقابل خطرات کاری که می تواند موجب بیماری پرسنل شود از هود شیمیایی استفاده می شود. انواع مختلف این دستگاه مانند هود شیمیایی، هود بازویی، هود کانوپی، هود میکروبی و …. ساخته شده است.

هود آزمایشگاهی
هود آزمایشگاهی

 

کوره آزمایشگاهی

در میان دستگاه های آزمایشگاهی موارد استفاده از کوره آزمایشگاهی بسیار زیاد می باشد. از کوره معمولا برای حرارت دادن، خشک کردن، ذوب کردن و یا حتی استریل کردن نمونه ها با دمای بالا استفاده می کنند.

به طور معمول، شکل هندسی در کوره آزمایشگاهی و یا مکانیسم دریچه آن وابسته به نوع محصولی که باید به وسیله آن گرما داده شود، تعیین می شود. انواع مختلف این دستگاه تولید و به بازار ارایه شده است که عبارتند از : کوره الکتریکی، کوره خاکستر ساز، کوره دما بالا، کوره مایکروویو، کوره لوله ای، کوره بی صدا و کوره ذوب.

کوره آزمایشگاهی
کوره آزمایشگاهی

 

اتوکلاو آزمایشگاهی

دستگاه اتوکلاو یکی از انواع دستگاه های آزمایشگاهی است که در محفظه ای کاملا ایزوله و با استفاده از حرارت بخار آب تحت فشار برای استریل کردن لوازم آزمایشگاهی، محلول ها، پسماند های آلوده، مواد خشک و محیط کشت استفاده می شود. این دستگاه آزمایشگاهی را می توان در خانواده دستگاه بن ماری قرار دارد که در واقع وظیفه گرمایشی را به انواع متفاوت انجام می دهند.

اتوکلاو آزمایشگاهی
اتوکلاو آزمایشگاهی

 

آون آزمایشگاهی

دستگاه فور یا آون آزمایشگاهی برای خشک کردن و یا استریل کردن (به روش حرارت خشک) وسایل آزمایشگاهی مورد استفاده قرار می گیرد.

آون آزمایشگاهی
آون آزمایشگاهی

 

انکوباتور آزمایشگاهی

یکی از دستگاه های آزمایشگاهی که در حرارت های خاص و برای انجام تست های آزمایشگاهی، نگه داشتن محلول ها، برای رشد و کشت نمونه های سلولی در شرایط مناسب مانند تنظیم رطوبت، دما، اکسیژن و … مورد استفاده قرار می گیرد. انکوباتور ها به سه دسته انکوباتور ۲۰ درجه سانتی گراد، انکوباتور ۳۰ درجه سانتی گراد و انکوباتور ۳۵ ± ۲ درجه سانتی گراد تقسیم می شوند.

انکوباتور آزمایشگاهی
انکوباتور آزمایشگاهی

 

حمام آزمایشگاهی

حمام آزمایشگاهی یا بن ماری یکی از دستگاه های آزمایشگاهی شیمی است که برای گرم و یا ذوب نمودن مواد شیمیایی کاربرد دارد. این وسیله در حقیقت از محفظه ای دارای آب تشکیل شده است که به وسیله آن می توان به گرم كردن ملايم و يكنواخت ظروف حاوی مواد شيميايی دست یافت. از دستگاه بن ماری می توان برای تامین حرارت تا ۱۰۰ درجه سانتی گراد استفاده نمود.

حمام آزمایشگاهی
حمام آزمایشگاهی

 

حمام اولتراسونیک آزمایشگاهی

حمام التراسونیک که به دستگاه تمیز کننده اولتراسونیک نیز مشهور است، در واقع یک مخزن فلزی با جنس فولاد ضد زنگ می باشد. در این دستگاه و طی فرآیندی که انجام می شود از امواج فرا صوت که اغلب از ۲۰ تا ۴۰ کیلو هرتز می باشند برای تحریک یک مایع استفاده می‌ کنند.

در حقیقت از حباب‌ های کاویتاسیون ناشی از امواج فرکانس بالا بهره می برند. با این کار تمام آثار آلودگی چسبنده یا جا سازی شده روی سطوح جامد پاک می شوند. این دستگاه در اندازه ها و ابعاد مختلف ساخته شده است.

حمام التراسونیک آزمایشگاهی
حمام التراسونیک آزمایشگاهی

 

شیکر آزمایشگاهی

یکی از دستگاه های پر کاربرد در آزمایشگاه های تشخیص، اندازه گیری، کنترل کمی، کنترل کیفی و تحقیقاتی شیکر آزمایشگاهی می باشد. از شیکر های آزمایشگاهی برای هم زدن، مخلوط کردن، ترکیب کردن محلول ها و یا مایعات استفاده می گردد. در حقیقت این دستگاه را می توان یک سرعت دهنده و یا کاتالیزور در تحریک واکنش ها در سطوح مولکولی مواد دانست.

انواع مختلف این دستگاه تولید و به بازار ارایه شده است که عبارتند از : اوربیتال شیکر آزمایشگاهی، میکرو پلیت شیکر آزمایشگاهی، شیکر لوله روتاری، شیکر آزمایشگاهی غلتان و شیکر آزمایشگاهی الاکلنگی. شیکر های آزمایشگاهی را می توان به طور کلی به دو دسته شیکر لوله (شیکر ورتکس) و شیکر ارلن بالن (روتاتور) تقسیم کرد.

شیکر آزمایشگاهی
شیکر آزمایشگاهی

 

سانتریفیوژ آزمایشگاهی

سانتریفیوژ یکی دیگر از دستگاه های آزمایشگاهی است که با استفاده از نیروی گریز از مرکز برای جدا کردن چگالی های مختلف یک محلول استفاده می شود.

سانتریفیوژ آزمایشگاهی
سانتریفیوژ آزمایشگاهی

 

میکرو سانتریفیوژ آزمایشگاهی

میکرو سانتریفیوژ یا میکروفیوژ دستگاهی است که برای چرخاندن نمونه های بسیار کم مایع در سرعت های بالا بکار می رود.

میکرو سانتریفیوژ آزمایشگاهی
میکرو سانتریفیوژ آزمایشگاهی

 

همزن مغناطیسی آزمایشگاهی

یکی از پر کاربرد ترین دستگاه های آزمایشگاهی همزن مغناطیسی یا همان مگنت استیرر می باشد. این وسیله در بیشتر آزمایشگاه های کمی، کیفی و تحقیقاتی جزء مهمترین تجهیزات اصلی رومیزی آزمایشگاه به شمار می رود. همزن مغناطیسی معمولا از جنس چینی، آکریلی یا آلومینیومی ساخته شده است.

همزن مغناطیسی جهت هم زدن، مخلوط کردن و یا حرارت دادن و گرم کردن (در مدل هات پلیت) مایعات و محلول ها کاربرد دارد. این وسیله در واقع دارای یک مگنت (یا آهنربا) قرصی شکل یا بیضی شکل با روکشی خنثی در برابر مواد شیمیایی می باشد. یک موتور مغناطیسی و همچنین یک صفحه هات پلیت درون دستگاه قرار دارد که وقتی آهنربای درون موتور شروع به چرخیدن می کند، به طور همزمان مگنت درون ظرف محلول نیز حرکت آهنربا را تکرار می کند. در این صورت دما و سرعت چرخش مگنت به راحتی قابل تنظیم و کنترل خواهد بود.

مگنت مغناطیسی انواع مختلفی دارد که پرکاربرد ترین شان عبارتند از : مگنت مغناطیسی استوانه ای، مگنت مغناطیسی تخم مرغی شکل، مگنت مغناطیسی با نک برینگ، مگنت مغناطیسی با برایکوویت، مگنت مغناطیسی برای بطری کشت و مگنت سفارشی برای راکتور لبه دار.

همزن مغناطیسی آزمایشگاهی
همزن مغناطیسی آزمایشگاهی

 

هیتر آزمایشگاهی

هات پلیت آزمایشگاهی یا همان هیتر آزمایشگاهی (گرمكن الكتريكی) یکی از تجهیزات آزمایشگاهی پرکاربرد در آزمایشگاه شیمی می باشد. از این وسیله معمولا برای گرم کردن و حرارت دادن تدریجی و يكنواخت به مایعات و سایر مواد آزمایشگاهی استفاده می شود.

اغلب هات پلیت در ترکیب با همزن مغناطیسی ساخته می شوند که هات پلیت با همزن مغناطیسی یا هات پلیت مگنت نامیده می شوند. این وسیله می تواند عمل همزدن خودكار و حرارت دهی يكنواخت به محلول ها و مواد آزمایشگاهی داخل ظروف آزمايشگاهي را به شکل هم زمان انجام دهد.

هیتر آزمایشگاهی
هیتر آزمایشگاهی

 

PH متر آزمایشگاهی

دستگاه  PH متر (پی اچ متر یا پ هاش متر) یکی از پرکاربرد ترین دستگاه های آزمایشگاهی در آزمایشگاه شیمی می باشد. این دستگاه از دو بخش اصلی یعنی یک میله کاوشگر (probe) و اندازه گیر (meter) تشکیل شده است. میله کاوشگر در حقیقت PH محلول (همان غلظت اسیدی و بازی) را تبدیل به یک سیگنال الکتریکی می کند، بنابراین به وسیله اندازه گیر تحلیل و در نهایت میزان PH را نمایش می دهد.

پی اچ متر ها را می توان به دو گروه قلمی و رو میزی تقسیم بندی کرد. نوع اول ارزان، سبک و کوچک اما با دقت کمتری نسبت به نوع دوم می باشند. پی اچ متر های رومیزی بزرگتر و در عین حال گرانتر اند. این مدل در محل ثابتی نصب شده و دارای دقت بسیار بالا تری نسبت به مدل قلمی می باشند.

PH متر آزمایشگاهی
PH متر آزمایشگاهی

 

ویسکوزیمتر آزمایشگاهی

ویسکوزیمتر (ویسکومتر) وسیله ای آزمایشگاهی برای اندازه گیری ویسکوزیته یک مایع است. روش کار به این صورت است که یا یک مایع ثابت است و یک جسم از میان آن عبور می کند و یا برعکس آن، جسم ساکن می ماند و مایع از آن می گذرد. ویسکوزیمتر انواع مختلفی دارد که پرکاربرد ترین شان عبارتند از : ویسکومتر U شکل و ویسکومتر آبلهود.

ویسکوزیمتر آزمایشگاهی
ویسکوزیمتر آزمایشگاهی

 

تبخیر روتاری آزمایشگاهی

دستگاه تبخیر روتاری یا روتاری اواپراتور (تقطیر در خلا) در آزمایشگاه شیمی برای حذف موثر و آرام حلال ها از نمونه های مورد نظر به وسیله عمل تبخیر بکار می رود. علاوه بر آن از این وسیلع در پخت مولکولی جهت آماده سازی مقطر ها و یا عصاره ها استفاده می شود.

تبخیر روتاری آزمایشگاهی
تبخیر روتاری آزمایشگاهی

 

آب مقطر گیری آزمایشگاهی

آب مقطر گیری یا آب مقطر ساز آزمایشگاهی یکی از دستگاه های آزمایشگاهی پرکاربرد در یک آزمایشگاه می باشد. این وسیله برای تولید آب مقطر یا آب فوق خالص مورد نیاز آزمایشگاه استفاده می شود. آب مقطر به عنوان حلال، نمونه شاهد، استاندارهای کالیبراسیون، استرلیزه کردن و یا پاک کردن ظروف و لوازم شیشه ای آزمایشگاه کاربرد دارد. از انواع مختلف آب مقطر ساز می توان به آب مقطر گیری یک بار تقطیر، آب مقطرگیری دو بار تقطیر و یا آب مقطر گیری خارجی اشاره کرد.

آب مقطر گیری آزمایشگاهی
آب مقطر گیری آزمایشگاهی

 

رفراکتومتر آزمایشگاهی

رفراکتومتر یا رفرکتومتر برای اندازه گیری و تعیین شوری و چگالی ویژه آب مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر آن، این وسیله برای اندازه گیری میعان خنک کننده و یا میزان PH روغن های خنک کننده نیز کاربرد دارد. از انواع آن می توان به گروه های دستی، چشمی، دیجیتالی، رومیزی و پرتابل اشاره کرد.

رفراکتومتر آزمایشگاهی
رفراکتومتر آزمایشگاهی

 

دستگاه الكتروليز آزمایشگاهی

از دستگاه الكتروليز برای جدا سازی يون ها در یک محلول قطبی استفاده می کنند. از طرفی دیگر به وسیله این دستگاه، آب به عناصر سازنده خود یعنی اکسیژن و هیدروژن تجزيه می شود. بنابراین می توان از این دستگاه برای توليد گازهايی نظير هيدروژن، اكسيژن، كلر و … بهره برد. لازم به ذکر است که در این دستگاه از یک جریان الکتریکی مستقیم و دو الکترود استفاده می شود.

دستگاه الكتروليز آزمایشگاهی
دستگاه الكتروليز آزمایشگاهی

 

منبع تغذيه الكتريكی

منبع تغذيه الكتريكی یکی دیگر از انواع دستگاه های آزمایشگاهی است که جهت تامين نيروی الكتريكی مورد نياز سایر دستگاه ها مانند دستگاه الكتروليز و … کاربرد دارد. در واقع با تنظيم درجه دستگاه می توان از ولتاژ های مختلف بهره برد.

منبع تغذيه الكتريكي آزمایشگاهی
منبع تغذيه الكتريكي آزمایشگاهی

 

دستگاه کارل فیشر آزمایشگاهی

دستگاه کارل فیشر یا تیتراتور کارل فیشر یکی از دستگاه های آزمایشگاهی است که روش کلاسیک تیتراسیون در شیمی تجزیه را بکار می برد. در واقع از تیتراسیون حجم سنجی یا تیتراسیون رنگ سنجی جهت تعیین میزان آب در یک نمونه بهره می برد.

دستگاه کارل فیشر آزمایشگاهی
دستگاه کارل فیشر آزمایشگاهی

 

آسیاب آزمایشگاهی

جهت آماده سازی نمونه ها قبل از آنالیز از دستگاه آسیاب آزمایشگاهی استفاده می کنند. در این صورت ذرات ریز را خرد نموده و همچنین مواد با خواص مختلف از جمله مرطوب یا خشک، نرم یا سخت، ارتجاعی یا شکننده را همگون می کند.

انواع مختلف از آسیاب آزمایشگاهی به بازار عرضه شده است که عبارتند از : آسیاب هایی به شکل های صفحه ای، هاونی، چکشی، گلوله ای سیاره و برشی. در این صورت می توان ذراتی با اندازه های مختلف از ریز، متوسط، درشت گرفته تا حتی اندازه ای برابر با نانو ایجاد کرد.

آسیاب آزمایشگاهی
آسیاب آزمایشگاهی

 

چگالی سنج آزمایشگاهی

یکی از دستگاه های آزمایشگاهی کاربردی در آزمایشگاه دانسیتومتر یا چگالی سنج می باشد که همانطور که از نامش پیداست برای اندازه گیری دانسیته اپتیکال (نوری) بکار می رود. انواع مختلف آن عبارتند از : لاکتو متر، الکلو متر (الکل سنج)، ساکارو متر و ترمو هیدرو متر.

چگالی سنج آزمایشگاهی
چگالی سنج آزمایشگاهی

 

هدایت سنجی آزمایشگاهی

با استفاده از دستگاه هدایت سنجی یا کنداکتومتر برای بررسی پیشرفت یک واکنش شیمیایی به اندازه گیری هدایت الکترولیتی می پردازند. علاوه بر آن، این وسیله جهت تیتراسیون هدایت سنجی که یک تکنیک استاندارد و معمول به ویژه در تیتراسیون اسید و باز می باشد بکار گرفته می شود.

هدایت سنجی آزمایشگاهی
هدایت سنجی آزمایشگاهی

 

تعیین نقطه ذوب آزمایشگاهی

به وسیله دستگاه تعیین نقطه ذوب یا ملت پوینت می توان نقطه ذوب یک ماده شیمیایی را اندازه گیری کرد. توجه داشته باشید که به دمایی که در آن دما، حالت ماده از جامد به مایع تغییر کند نقطه ذوب گفته می شود. انواع مختلفی از دستگاه ملت پوینت در بازار موجود است که می توان به مدل های لوله تیل، دستگاه فیشر-جانز، دستگاه نقطه ذوب خودکار و دستگاه نقطه ذوب گالنکامپ (الکترونیکی) اشاره کرد.

دستگاه تعیین نقطه ذوب آزمایشگاهی
دستگاه تعیین نقطه ذوب آزمایشگاهی

 

پتانسیومتر آزمایشگاهی

همانطور که از نام دستگاه مشخص است این وسیله برای اندازه گیری پتانسیل استفاده می شود. علاوه بر آن، این وسیله جهت تیتراسیون پتانسیومتری نیز کاربرد دارد. مدل های مختلف ساخته شده دستگاه عبارتند از : پتانسومتر ریز یا کوچک، پتانسیومتر ولومی، پتانسیومتر دیجیتال، پتانسومتر های دوبل و پتانسومتر ۵ پایه.

پتانسیومتر آزمایشگاهی
پتانسیومتر آزمایشگاهی

 

کالری متر آزمایشگاهی

کالریمتر دستگاهی است که در واقع برای اندازه‌گیری دمای واکنش های شیمیایی، گرما سنجی، تغییرات فیزیکی و یا ظرفیت گرمایی ویژه از آن استفاده می‌ کنند. انواع مختلفی از این دستگاه ساخته و به بازار عرضه شده است. از انواع مختلف آن می توان از کالریمتر آدیاباتیک، کالری متر واکنشی و کالری متر بمبی نام برد.

کالری متر آزمایشگاهی
کالری متر آزمایشگاهی

 

دستگاه جذب اتمی آزمایشگاهی

دستگاه جذب اتمی یا اسپکتروفوتومتر جذب اتمی یکی از انواع دستگاه های آزمایشگاهی است که برای اندازه گیری کمی عناصر شیمیایی به کمک جذب اشعه نوری (نور) به وسیله اتم در حالت گازی بکار برده می شود. از این دستگاه برای آنالیز مستقیم جامداتی مانند سنگ معدن‌ و یا فلزات، آنالیز آب، آنالیز نمونه ‌های آماده شده در تماس مستقیم با هوا و همچنین آنالیز ناخالصی‌ های آلیاژ ها و یا معرف ‌های مورد استفاده در پروسه تولید استفاده می شود.

دستگاه جذب اتمی
دستگاه جذب اتمی

 

کروماتوگرافی

کروماتوگرافی به روشی گفته می شود که در آن، مخلوط مواد به اجزای سازنده خود بر اساس ساختار و ترکیب مولکولی جدا می شود. در این روش، نمونه مورد نظر در یک فاز متحرک (گاز، مایع یا یک سیال ابر بحرانی) حل می شود. فاز متحرک از درون یک فاز ساکن با فشار عبور می کند. انتخاب دو فاز به گونه ای است که اجزای نمونه با درجات مختلف بین دو فاز توزیع شوند. حال هرچه نمونه با فاز ساکن تعامل بیشتری داشته باشد، بنابراین با سرعت کمتری از طول مسیر عبور خواهد کرد و دیرتر از ستون خارج می شود.

لازم به ذکر است که کروماتوگرافی برای تجزیه های کیفی و کمی کاربرد دارد. سه نوع مختلف دستگاه کروماتوگرافی وجود دارد که عبارتند از :

 

دستگاه کروماتوگرافی گازی

در دستگاه کروماتوگرافی گازی، نمونه ابتدا تبخیر شده و سپس به سر ستون کروماتوگرافی تزریق می شود. در این دستگاه، فاز متحرک با مولکول های نمونه هیچ بر هم کنشی ندارد و فقط به عنوان عاملی برای گذار نمونه از ستون عمل می کند. به طور کلی می توان گفت که دو نوع کروماتوگرافی گازی وجود دارد که عبارتند از : کروماتوگرافی گاز – جامد (GSC) و کروماتوگرافی گاز مایع (GLC).

دستگاه کروماتوگرافی گازی
دستگاه کروماتوگرافی گازی

 

دستگاه کروماتوگرافی مایع

دستگاه کروماتوگرافی مایع یکی از دستگاه های آزمایشگاهی تخصصی جهت آنالیز مواد می باشد. در واقع جهت جداسازی ترکیبات آلی و غیر آلی از کروماتوگرافی استفاده می کنند. به کمک این روش امکان آنالیز، مطالعه و یا بررسی بر روی این ترکیبات وجود دارد.

برای این کار، مخلوط نمونه مورد نظر را که بایستی جدا سازی و آنالیز شود در حجم کم (اغلب میکرو لیتر) داخل جریان فاز متحرکی که در میان ستون حرکت می کند، تزریق می کنند.

ترکیبات نمونه مورد نظر از بین ستون (فاز ساکن) با سرعت های متفاوت حرکت می کنند (شتاب سرعت هر ذره وابسته به ذات شیمیایی، طبیعت فاز ساکن و ترکیب فاز متحرک دارد). مدت زمانی که یک آنالیت خاص از ستون بیرون می آید را زمان بازداری آن نمونه می گویند. در حقیقت زمان بازداری یک شاخص شناسایی کننده برای آنالیت محسوب می شود.

دستگاه کروماتوگرافی مایع
دستگاه کروماتوگرافی مایع

 

کروماتوگرافی سیال فوق بحرانی

اصول کار در این روش کروماتوگرافی مشابه با کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا (HPLC) می باشد. در واقع دستگاه کروماتوگرافی سیال فوق بحرانی شبیه دستگاه HPLC می باشد با این تفاوت که در این دستگاه، سیال فوق بحرانی (مثلا دی اکسید کربن) به عنوان فاز متحرک به کار می رود.

 

دستگاه های اسپکتروسکوپی

روش های اسپکتروسکوپی یا طیف سنجی بر اساس طیف بینی اتمی و یا مولکولی بنا شده اند. در طیف بینی در واقع با بر هم کنش های انواع مختلف تابش با ماده سرو کار دارید. روش های طیف بینی بر اساس شش پدیده جذب، نشر، فلوئورسانس، فسفرسانس، پراکندگی و نورتابی شیمیایی استوار می باشند.

سه نوع مختلف دستگاه اسپکتروسکوپی برای تعیین غلظت و شناسایی عناصر موجود در نمونه هایی از ماده وجود دارد که عبارتند از :

 

دستگاه اسپکترو فتو متر آزمایشگاهی

یکی از دستگاه های آزمایشگاهی که بر اساس نور عبور یافته از محلول، غلظت ماده جاذب نور در محلول را تعیین می کند فوتومتر و یا دستگاه اسپکتروفتومتر نامیده می شود. در واقع در این دستگاه عناصر موجود در یک نمونه آزمایشگاهی در فرآیند اتم سازی، به یون های بنیادی یا اتم های گازی تبدیل می شوند. سپس با کمک جذب فرابنفش – مرئی، نشر، یا لوئورسانس گونه ها در بخار مشخص می شوند. این دستگاه در مدل های اسپکتروفتومتر UV، اسپکتروفتومتر IR، اسپکتروفتومتر UV-visible تک پرتویی و اسپکتروفتومتر UV-visible دو پرتویی (دو شعاعی) موجود می باشد.

دستگاه اسپكتروفتوومتر
دستگاه اسپكتروفتوومتر

 

دستگاه طیف سنج جرمی

در این دستگاه بمباران ماده (گاز ها، مایعات و یا جامدات) با الکترون‌ های پر انرژی انجام می‌ گردد. در حقیقت با برخورد تعداد زیادی از الکترون ‌های پر انرژی به اتم‌ های ماده مورد نظر، اتم ‌ها یونیزه شده و وارد یک آشکار ساز یونی می‌ شوند. در نهایت با اعمال میدان الکتریکی و مغناطیسی، یون ‌های تشکیل شده بر اساس نسبت جرم به بار از یکدیگر جدا شده و تعداد یون‌ ها اندازه‌ گرفته می شود.

دستگاه طیف سنج جرمی
دستگاه طیف سنج جرمی

 

دستگاه طیف سنج پرتو ایکس

در این دستگاه نیازی به اتم سازی نمی باشد. در واقع با تاباندن پرتو ایکس و اندازه گیری تعداد الکترون های آزاد شده و در نهایت محاسبه انرژی جنبشی این الکترون ها طیف هایی ایجاد می شوند. با توجه به طیف های رسم شده می توان به برخی ویژگی های ماده دست یافت. به بیان دیگر، اندازه گیری براساس اندازه گیری مستقیم طیف جذبی، طیف نشری و یا طیف فلوئورسانی نمونه می باشد.

دستگاه طیف سنج پرتو ایکس
دستگاه طیف سنج پرتو ایکس

 

راکتور آزمایشگاهی

راکتور آزمایشگاهی دستگاه یا محفظه ای است که باعث می شود پرسنل آزمایشگاه روی یک واکنش شیمیایی کنترل داشته باشد (با کنترل کردن دمای محتویات ظرف، اندازه گیری پارامتر هایی مانند pH یا فشار و … ). هدف از واکنش های شیمیایی (ترکیب، تبدیل و یا تجزیه) که در راکتور آزمایشگاهی انجام می شود تولید ماده مورد نظر می باشد.

انواع راکتورهای آزمایشگاهی را از لحاظ عملکرد می توان به دسته های زیر تقسیم نمود :

  • راکتورهای یکپارچه
  • راکتورهای پیوسته همزن دار
  • راکتورهای ناپیوسته
  • راکتورهای نیمه پیوسته
  • راکتور مستقیم از طریق انتقال
  • راکتورهای لوله ای
  • راکتور انتقالی گردش مجدد
  • راکتور فشار بالا
  • راکتورهای صنعتی مخلوط شونده
  • راکتورهای بستر سیال
  • مینی راکتور
راکتور آزمایشگاهی
راکتور آزمایشگاهی

 

هموژنایزر آزمایشگاهی

هموژنایزر یکی از تجهیزات آزمایشگاهی است که دو مایع غیر قابل مخلوط شدن (مایعاتی که در یکدیگر حل نمی شوند) را به یک امولسیون تبدیل می کند. در واقع این دستگاه سبب همگن شدن محلول می‌ گردد. این وسیله کاربرد های متنوعی دارد که از جمله آن می ‌توان به دیسپرس کردن نانو ذرات در مایعات، شکستن مولکول‌ های پلیمری سنگین، تولید یک امولسیون و یا سوسپانسیون پایدار، فرآوری پروتئین، عصاره‌ گیری و … اشاره کرد.

هموژنایزر آزمایشگاهی
هموژنایزر آزمایشگاهی

 

تیتراتور آزمایشگاهی

تیتراتور دستگاهی است که عملیات تعیین غلظت مجهول یک محلول را بر پایه غلظت معلوم یک محلول دیگر (همان تیتراسیون) را به صورت خودکار انجام می دهد.

تیتراتور آزمایشگاهی
تیتراتور آزمایشگاهی

 

دستگاه رزونانس مغناطیس هسته ای

به کمک دستگاه رزونانس مغناطیس هسته ای (NMR) و با بررسی پیک های طیف رزونانس مغناطیس هسته ای بوجود آمده، می توان ساختار ترکیب های مختلف را تعیین کرد.

رزونانس مغناطیس هسته ای
رزونانس مغناطیس هسته ای

 

اسمومتر آزمایشگاهی

اسمومتر یکی از دستگاه های آزمایشگاهی است که برای اندازه گیری فشار اسمزی در یک محلول، ترکیب یا کلوئید استفاده می شود.

اسمومتر آزمایشگاهی
اسمومتر آزمایشگاهی

 

مانومتر آزمایشگاهی

به آن دسته از دستگاه های آزمایشگاهی که قادر به اندازه گیری فشار باشد مانومتر می گویند.

مانومتر آزمایشگاهی
مانومتر آزمایشگاهی

 

پمپ خلاء آزمایشگاهی

پمپ خلا دستگاهی است که در برخی آزمایشات شیمی که در آنها نیاز به عدم وجود اکسیژن و یا سایر گازها می باشد کاربرد دارد. این دستگاه در واقع باعث ایجاد خلاء در محفظه مورد نظر می شود.

پمپ خلاء آزمایشگاهی
پمپ خلاء آزمایشگاهی

 

روتامتر آزمایشگاهی

روتامتر به وسیله ای گفته می شود که به وسیله آن می توان سرعت جریان یک مایع یا گاز را در یک لوله بسته اندازه گیری کرد.

پمپ خلاء آزمایشگاهی
پمپ خلاء آزمایشگاهی

 

رنگ‌سنج آزمایشگاهی

رنگ سنج یا کالر متر ابزاری است که غلظت یک محلول را از طریق سنجش میزان جذب یک طول موج خاص از نور اندازه گیری می کند. لازم به ذکر است که قبل از کار با دستگاه، باید آنرا به وسیله محلول استاندارد کالیبره کنید.

 

رنگ‌سنج آزمایشگاهی
رنگ‌سنج آزمایشگاهی

 

کدورت سنج آزمایشگاهی

یکی از شاخص های ضروری کیفیت آب، میزان ذرات معلق در آن می باشد. به وسیله دستگاه کدورت سنج یا توربیدومتر می توان میزان شفافیت نسبی آب و یا سایر مایعات اندازه گیری می شود. همانطور که می دانید ذرات جامد معلق و همچنین اجزای معلق مانع انتقال نور از میان مایعات می شوند.

کدورت سنج آزمایشگاهی
کدورت سنج آزمایشگاهی

 

ذره شمار آزمایشگاهی

به وسیله ای که برای کشف و شمارش ذرات استفاده می شود پارتیکل کانتر، ذره شمار یا غبار سنج گفته می شود.

ذره شمار آزمایشگاهی
ذره شمار آزمایشگاهی

 

اکسیژن متر آزمایشگاهی

اکسیژن متر یک دستگاه آزمایشگاهی الکترونیکی است که نسبت اکسیژن را در گاز یا مایعی که مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته است، اندازه گیری می کند.

اکسیژن متر آزمایشگاهی
اکسیژن متر آزمایشگاهی

 

میکسر آزمایشگاهی

یکی دیگر از دستگاه های ساده آزمایشگاهی که به شکل متداولی در آزمایشگاه های شیمی استفاده می شود، مخلوط کن آزمایشگاهی گردابی یا میکسر آزمایشگاهی (همزن مکانیکی آزمایشگاهی) می باشد. از این دستگاه برای مخلوط کردن مقادیر کمی از مایعات، یکنواخت نگاه داشتن آنها در طی فرآیند هم زدن، افزایش فرآیند انتـــقال دما (که می تواند گرم کردن یا خنک کردن باشد) و همچنین افزایش سرعت واکنش میان مواد استفاده می شود.

میکسر آزمایشگاهی
میکسر آزمایشگاهی

 

یخچال و فریزر آزمایشگاهی

از این یخچال و فریزر آزمایشگاهی برای نگهداری نمونه ها در سرمای ۲-۸ درجه سانتی گراد استفاده می شود.

یخچال و فریزر آزمایشگاهی
یخچال و فریزر آزمایشگاهی

دستگاه های آزمایشگاهی

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن